www.torun.pl

Turystyka

Toruński flisak

Ze względu na swoje położenie nad Wisłą, przygraniczny charakter i kontakty z licznymi miastami naszego kontynentu Toruń od początku swego istnienia w XIII wieku odgrywał ważną rolę w handlu europejskim. Częścią handlowego profilu miasta jest tradycja flisacza.

Pomnik toruńskiego Flisaka

Do dziś o związanej z Toruniem tradycji flisackiej przypomina jedna z najsłynniejszych legend toruńskich o flisaku grającym na skrzypcach, któremu udało się w trakcie plagi żab wyprowadzić tysiące płazów z miasta. Na cześć tego bohatera w 1914 r. w Toruniu powstał pomnik flisaka. Obecnie pomnik-fontanna toruńskiego flisaka otoczonego gromadą żab stoi przy południowo-zachodnim narożniku Ratusza Staromiejskiego.

Toruń - historyczne centrum flisu polskiego
Toruń w średniowieczu doskonale spełniał rolę miasta składowego. Aktywna wymiana z europejskimi miastami hanzeatyckimi zapewniała dostawy do miasta towarów zamorskich, które docierały tutaj głównie Wisłą z Gdańska. Polscy kupcy natomiast dostarczali do Torunia głównie drewno, zboże i skóry. Dzięki uzyskaniu przez miasto w XIV wieku prawa składowego kupcy wykładali swoje towary w Toruniu przez 5 dni. Z czasem przywilej ten przejął Gdańsk, ale i tak Toruń nadal dobrze pełnił rolę pośrednika w handlu towarami spławianymi Wisłą z południowej części Polski. Znaczenie miasta wynikało z tego, że posiadało ono strategiczną przeprawę mostową przez Wisłę oraz z tego, że znajdowało się na szlaku wodnym sięgającym nawet Włodzimierza Wołyńskiego.

Tradycje flisackie były związane są z handlowym charakterem miasta. Pierwotnie flis oznaczał uprawianie żeglugi śródlądowej na statkach i łodziach. Toteż flisakami byli kupcy korzystający z tych środków transportu. Równolegle z tradycją flisaczą rozwijał się w Toruniu spływ drewna powiązanego w tratwy. Była to tzw. orylka, a ludzi zajmujących się nią nazywano orylami. Spław drewna bezpośrednio na rzece był na tyle ważną dziedziną handlu krzyżackiego, polskiego i pruskiego, że utrzymał się w naszym mieście aż do czasów II wojny światowej.

Ilość drewna, jaka przechodziła w pobliżu miasta przez Wisłę, była olbrzymia. W 1903 r. wybudowano na toruńskim wiślanym nabrzeżu port do przeładunku i przechowywania drewna o powierzchni 66 ha (można było w nim przechować 110 tys. m sześc. drewna). Drewno spławiane przez flisaków było transportowane w różnych czasach w kierunku północnym lub zachodnim. Docierało więc nie tylko do Gdańska, gdyż w XIX wieku po wybudowaniu Kanału Bydgoskiego Toruń stał się częścią pruskiego systemu wodnego, który pozwalał na spławianie drewna do Szczecina, a potem do Berlina. Ocenia się, że flisaczy transport drewna Wisłą przez Toruń osiągnął największy poziom w latach 1910-1912 oraz podczas I wojny światowej.

Ze względu na to, że od 1826 r. w Toruniu działał główny urząd celny, flisacy musieli zatrzymywać się w mieście w oczekiwaniu na przyjęcie i oclenie swojego towaru. To zdecydowało o krystalizowaniu się w obrębie miasta folkloru flisackiego. Flisacy stali się licznymi i widocznymi gośćmi miasta, które było metą ich długiej, rzecznej wędrówki z terenów zaboru rosyjskiego i austriackiego. Drewno dostarczone przez flisaków z tych ziem do toruńskiego portu drzewnego było przejmowane przez tutejszych flisaków. Docierało ono do Torunia z rejonów położonych nie tylko nad Wisłą, ale także Bugiem, Narwią, Drwęcą, Sanem czy małą Tanwią w Małopolsce, nad którą położona była wieś Ulanów słynąca z dostarczania najlepszych flisaków polskich, zwłaszcza zaś przywódców drużyn flisaczych.

Parający się flisem podtoruńscy wodniacy najczęściej mieszkali w pobliskiej Złotorii i Kaszczorku. Obie te wioski leżały w pobliżu ujścia Drwęcy do Wisły i to decydowało o ich roli w handlu flisaczym (w Złotorii cło pobierano w komorze celnej już w XIV wieku). Toruńscy flisacy mieszkali głównie w nadwiślańskiej osadzie Rybaki.

Spływ drewna na długim dystansie był wielką sztuką. Flisacy łączyli 8-12 pni drewna w tzw. tablice lub tafle. Ich szerokość dostosowywano do rzeki, po której tablice miały płynąć. Wiślane tablice osiągały 5-10 m szerokości. Łączyły je poprzeczne bale zwane klistrami. Szereg połączonych tablic (tzw. pas) mógł mieć nawet 120 m długości. Wisła pozwalała na łączenie pasów wszerz i dlatego na rzece mogły pojawiać się olbrzymie zestawy pasów o szerokości nawet 60 m. Na czele pasa znajdowała się głowa, ostatnią tratwę nazywano colem. Spławiane drewno było ogólnie nazywane lasem. Toruń natomiast był dla wielu flisaków palem, czyli miejscem docelowym spływu. Szefa jednego transportu nazywano retmanem, który dowodził grupą flisaków. Ze względu na to, że flis jednego transportu drewna trwał niejednokrotnie bardzo długo, flisacy budowali na swoich pasach słomiane zadaszenia i budki noclegowe. Flis mógł odbywać się od wczesnej wiosny, kiedy Wisła uwalniała się od zimowej kry, a kończył późną jesienią.

Do toruńskiej tradycji flisaczej należał zasłużony odpoczynek w mieście Kopernika załóg po kilkutygodniowym pobycie na rzece. W Toruniu odbywały się z reguły ceremonie pasowania młodych fryców na prawdziwych flisaków. Miejscem ich tradycyjnych spotkań była nieistniejąca flisacka gospoda „Pod Turkiem” na Rynku Staromiejskim. Od momentu wybudowania na toruńskim rynku w 1853 r. pomnika Mikołaja Kopernika, stał się on ulubionym miejscem spotkań i wypoczynku flisaków.

 


Mikołaj Kopernik
Toruński gotyk
Toruńskie pierniki
Uniwersytet Mikołaja Kopernika
Krzyżacy - założyciele Torunia
Toruński Flisak
Toruński anioł
Wiślana panorama Torunia

Pomnik: Toruński Flisak

Najczęściej czytane aktualności

  • Na zdjęciu widać stojący na światłach autobus linii nr 14, obok stoi samochód osobowy
    Miasto, MZK
    Od 22 października 2020 r. wycofany zostanie dodatkowy kurs na linii nr 14 o godz. 5:18 z ul. Okólnej w kierunku ul. Mazowieckiej.
  • Neon z napisem "Camerimage"
    Kultura, Miasto
    Publikujemy stanowisko Zarządu Lokalnej Organizacji Turystycznej Toruń w sprawie budowy Europejskiego Centrum Filmowego Camerimage.
  • Na zdjęciu wnętrze Toruńskiego Centrum Targowego
    Miasto
    Prezydent Torunia Michał Zaleski poinformował Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego Mikołaja Bogdanowicza o możliwej lokalizacji szpitala tymczasowego. W razie potrzeby udostępnione do tego celu ma być Toruńskie Centrum Targowe.
  • Na zdjęciu widać teren inwestycyjny przy ul. Świdnickiej
    Biznes, Miasto
    20 października 2020 roku podczas przetargu w Wydziale Gospodarki Nieruchomościami została sprzedana kolejna działka w Strefie Inwestycyjno-Logistycznej Toruń-Wschód. Prawie pół miliona złotych wpłynie do miejskiej kasy.
  • Na zdjęciu pracowniczka medyczna trzyma fiolkę z wymazem
    Miasto
    Prezydent Torunia Michał Zaleski wdrożył procedurę tworzenia nowych punktów pobrań, w których wykonać będzie można test na obecność koronawirusa. Działać będą one w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia.
  • Samochody jadące wzdłuż oświetlonej nocą Szosy Lubickiej
    Służby miejskie zakończyły przegląd oświetlenia na toruńskich osiedlach. Zadecydowano o wprowadzeniu korekt na 11 ulicach z 26 objętych oszczędnościami energetycznymi ze względu na pandemię i zmniejszone wpływy do budżetu miasta.
  • Maja Błażejewska z KS Centuria Toruń wygrała osiemnastoosobową drabinkę na Ogólnopolskiej Olimpiadzie Młodzieży, która odbyła się w dniach 16-18 października 2020 r. w Puławach i drugi raz z rzędu wywalczyła tytuł Mistrzyni Polski kadetek w taekwondo olimpijskim.
  • W Pruszkowie w dniach 16-18 października 2020 r. rozegrane zostały Torowe Mistrzostwa Polski w konkurencjach nieolimpijskich dla juniorów oraz Mistrzostwa Polski Krajowego Zrzeszenia Ludowych Zespołów Sportowych (zawodnicy od kategorii junior młodszy aż do kategorii młodzieżowiec). Trzydniowe zawody stanowiły ostatnie przetarcie przed torowymi...
  • W ciągu trzech tygodni października w Toruniu zakaziło się koronawirusem 790 osób! Z wtorku na środę 20/21.10 liczba chorych na Covid-19 wzrosła o 194 osoby.
  • Do czwartku 22 października 2020 r. do godzin wieczornych trwać będą ćwiczenia na poligonie w Toruniu. W mieście będzie słychać dźwięk wybuchów.
  • Decyzją Wojewody Kujawsko-Pomorskiego od 21 października 2020 r. do odwołania zawieszona zostaje działalność niektórych placówek dla seniorów i osób z niepełnosprawnościami.
  • Od 21 i 22 października - dodatkowe kursy na linii nr 40. W związku z ograniczeniami w dopuszczalnej liczbie pasażerów podróżujących środkami transportu publicznego na jednym z bardziej obciążonych odcinków linii nr 40 wprowadzone zostaną dodatkowe kursy.
  • Wyniki analizy przeprowadzonej przez Yanosik i Be-Mobile potwierdzają słuszność zaleceń Miejskiego Zarządu Dróg, który w związku z remontem mostu zaleca objazd mostem gen. Elżbiety Zawackiej.
  • Legendarny lokalny zakład działający od ponad 60 lat. Prawdziwi mistrzowie w swoim fachu. W kolejnym odcinku cyklu „Starówka Mistrzów” odwiedziliśmy Toruńską Wytwórnię Stempli przy Placu Rapackiego.