Toruński flisak | www.torun.pl

Serduszko w kolorze ukraińskiej flagi

Turystyka

Toruński flisak

Ze względu na swoje położenie nad Wisłą, przygraniczny charakter i kontakty z licznymi miastami naszego kontynentu Toruń od początku swego istnienia w XIII wieku odgrywał ważną rolę w handlu europejskim. Częścią handlowego profilu miasta jest tradycja flisacza.

Pomnik toruńskiego Flisaka

Do dziś o związanej z Toruniem tradycji flisackiej przypomina jedna z najsłynniejszych legend toruńskich o flisaku grającym na skrzypcach, któremu udało się w trakcie plagi żab wyprowadzić tysiące płazów z miasta. Na cześć tego bohatera w 1914 r. w Toruniu powstał pomnik flisaka. Obecnie pomnik-fontanna toruńskiego flisaka otoczonego gromadą żab stoi przy południowo-zachodnim narożniku Ratusza Staromiejskiego.

Toruń - historyczne centrum flisu polskiego
Toruń w średniowieczu doskonale spełniał rolę miasta składowego. Aktywna wymiana z europejskimi miastami hanzeatyckimi zapewniała dostawy do miasta towarów zamorskich, które docierały tutaj głównie Wisłą z Gdańska. Polscy kupcy natomiast dostarczali do Torunia głównie drewno, zboże i skóry. Dzięki uzyskaniu przez miasto w XIV wieku prawa składowego kupcy wykładali swoje towary w Toruniu przez 5 dni. Z czasem przywilej ten przejął Gdańsk, ale i tak Toruń nadal dobrze pełnił rolę pośrednika w handlu towarami spławianymi Wisłą z południowej części Polski. Znaczenie miasta wynikało z tego, że posiadało ono strategiczną przeprawę mostową przez Wisłę oraz z tego, że znajdowało się na szlaku wodnym sięgającym nawet Włodzimierza Wołyńskiego.

Tradycje flisackie były związane są z handlowym charakterem miasta. Pierwotnie flis oznaczał uprawianie żeglugi śródlądowej na statkach i łodziach. Toteż flisakami byli kupcy korzystający z tych środków transportu. Równolegle z tradycją flisaczą rozwijał się w Toruniu spływ drewna powiązanego w tratwy. Była to tzw. orylka, a ludzi zajmujących się nią nazywano orylami. Spław drewna bezpośrednio na rzece był na tyle ważną dziedziną handlu krzyżackiego, polskiego i pruskiego, że utrzymał się w naszym mieście aż do czasów II wojny światowej.

Ilość drewna, jaka przechodziła w pobliżu miasta przez Wisłę, była olbrzymia. W 1903 r. wybudowano na toruńskim wiślanym nabrzeżu port do przeładunku i przechowywania drewna o powierzchni 66 ha (można było w nim przechować 110 tys. m sześc. drewna). Drewno spławiane przez flisaków było transportowane w różnych czasach w kierunku północnym lub zachodnim. Docierało więc nie tylko do Gdańska, gdyż w XIX wieku po wybudowaniu Kanału Bydgoskiego Toruń stał się częścią pruskiego systemu wodnego, który pozwalał na spławianie drewna do Szczecina, a potem do Berlina. Ocenia się, że flisaczy transport drewna Wisłą przez Toruń osiągnął największy poziom w latach 1910-1912 oraz podczas I wojny światowej.

Ze względu na to, że od 1826 r. w Toruniu działał główny urząd celny, flisacy musieli zatrzymywać się w mieście w oczekiwaniu na przyjęcie i oclenie swojego towaru. To zdecydowało o krystalizowaniu się w obrębie miasta folkloru flisackiego. Flisacy stali się licznymi i widocznymi gośćmi miasta, które było metą ich długiej, rzecznej wędrówki z terenów zaboru rosyjskiego i austriackiego. Drewno dostarczone przez flisaków z tych ziem do toruńskiego portu drzewnego było przejmowane przez tutejszych flisaków. Docierało ono do Torunia z rejonów położonych nie tylko nad Wisłą, ale także Bugiem, Narwią, Drwęcą, Sanem czy małą Tanwią w Małopolsce, nad którą położona była wieś Ulanów słynąca z dostarczania najlepszych flisaków polskich, zwłaszcza zaś przywódców drużyn flisaczych.

Parający się flisem podtoruńscy wodniacy najczęściej mieszkali w pobliskiej Złotorii i Kaszczorku. Obie te wioski leżały w pobliżu ujścia Drwęcy do Wisły i to decydowało o ich roli w handlu flisaczym (w Złotorii cło pobierano w komorze celnej już w XIV wieku). Toruńscy flisacy mieszkali głównie w nadwiślańskiej osadzie Rybaki.

Spływ drewna na długim dystansie był wielką sztuką. Flisacy łączyli 8-12 pni drewna w tzw. tablice lub tafle. Ich szerokość dostosowywano do rzeki, po której tablice miały płynąć. Wiślane tablice osiągały 5-10 m szerokości. Łączyły je poprzeczne bale zwane klistrami. Szereg połączonych tablic (tzw. pas) mógł mieć nawet 120 m długości. Wisła pozwalała na łączenie pasów wszerz i dlatego na rzece mogły pojawiać się olbrzymie zestawy pasów o szerokości nawet 60 m. Na czele pasa znajdowała się głowa, ostatnią tratwę nazywano colem. Spławiane drewno było ogólnie nazywane lasem. Toruń natomiast był dla wielu flisaków palem, czyli miejscem docelowym spływu. Szefa jednego transportu nazywano retmanem, który dowodził grupą flisaków. Ze względu na to, że flis jednego transportu drewna trwał niejednokrotnie bardzo długo, flisacy budowali na swoich pasach słomiane zadaszenia i budki noclegowe. Flis mógł odbywać się od wczesnej wiosny, kiedy Wisła uwalniała się od zimowej kry, a kończył późną jesienią.

Do toruńskiej tradycji flisaczej należał zasłużony odpoczynek w mieście Kopernika załóg po kilkutygodniowym pobycie na rzece. W Toruniu odbywały się z reguły ceremonie pasowania młodych fryców na prawdziwych flisaków. Miejscem ich tradycyjnych spotkań była nieistniejąca flisacka gospoda „Pod Turkiem” na Rynku Staromiejskim. Od momentu wybudowania na toruńskim rynku w 1853 r. pomnika Mikołaja Kopernika, stał się on ulubionym miejscem spotkań i wypoczynku flisaków.

 


Mikołaj Kopernik
Toruński gotyk
Toruńskie pierniki
Uniwersytet Mikołaja Kopernika
Krzyżacy - założyciele Torunia
Toruński Flisak
Toruński anioł
Wiślana panorama Torunia

Pomnik: Toruński Flisak

Najczęściej czytane aktualności

  • Na zdjęciu zawodnicy idą w pochodzie rozpoczynającym olimpiadę
    Miasto, Sport
    Dzisiaj, 21 maja 2022 roku na Stadionie Miejskim odbywa się Toruńska Olimpiada Osób z Niepełnosprawnościami. Licznie przybyłych zawodników przywitał prezydent Torunia Michał Zaleski.
  • Na zdjęciu osoby stoją przed sceną główną Piernikaliów
    Kultura, Miasto
    Po dwuletniej przerwie do naszego miasta wracają Piernikalia, czyli juwenalia po toruńsku! Tematem przewodnim tegorocznego święta studentów UMK jest „Powrót do przyszłości”.
  • Na zdjęciu żołnierze stoją na poligonie toruńskim
    Miasto
    20 maja 2022 r. na toruńskim poligonie odbyła się uroczystość przekazania dowództwa amerykańskiej artylerii. Od dzisiaj w bazie wojskowej Camp Destroyer oficjalnie stacjonować będzie 3. Batalion 29. Pułku Artylerii Polowej pod dowództwem podpułkownika George’a R. Riggina.
  • Na zdjęciu przedszkolaki trzymają prace z narysowanymi pszczołami
    Eko, Miasto
    Światowy Dzień Pszczoły, który obchodzony jest 20 maja, społeczność SP nr 35 w Toruniu świętowała w sposób bardzo szczególny. Tego dnia na przedszkolaków czekały warsztaty z pszczelarzem, zielone lekcje na świeżym powietrzu oraz wiele innych atrakcji związanych z owadami zapylającymi.
  • Zdjęcie przedstawia stoiska z ofertą sprzętu i medykamentów w opiece paliatywnej
    Miasto
    20-21 maja 2022 r. w Toruniu odbywają się XXI Ogólnopolska Konferencja Medycyna Paliatywna Hospicjum 2022 i XVIII Ogólnopolskie Forum Onkologii i Psychoonkologii.
  • Na zdjęciu: pojedynek szermierczy
    Miasto, Sport
    W dniach 21-22 maja 2022 roku w hali sportowej UCS przy ul. Św. Józefa 17 odbędzie się I Międzynarodowy Turniej Szermierczy „Złoty Piernik” w szpadzie dziewcząt i chłopców.
  • Zakończyła się rozbudowa mostu drogowego im. marszałka Józefa Piłsudskiego. Obiekt zyskał nową nawierzchnię, zostały poszerzone ciągi pieszo-rowerowe, pojawiły się tarasy widokowe, windy. Jednym słowem – wygląda jak nowy.
  • W sobotę 28 maja 2022 r. w CT Park odbędzie się Piknik Rodzinny organizowany przez Toruńskie Centrum Usług Społecznych.
  • W dniach 20-21 maja 2022 r. jest prognozowane wystąpienie burz z gradem oraz silnego wiatru – informuje Toruńskie Centrum Zarządzania Kryzysowego.
  • Toruńskie przedszkolaki wzięły udział w Przedszkolnym Święcie Piernika. Zabawa, konkursy i atrakcje czekały na nie w Piernikowym Miasteczku w dniu 18 maja 2022 r.
  • W Toruniu odbywa się IX Międzynarodowy Kongres Azjatycki – uroczyste otwarcie nastąpiło 19 maja 2022 r. w Dworze Artusa. Wydarzenie potrwa do 20 maja 2022 r.
  • Wystawa fotograficzna pt. „Perły polskiego dziedzictwa w Azerbejdżanie” została otwarta w dniu 18 maja 2022 r. w Dworze Artusa.
  • 4 czerwca 2022 r. przed Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy odbędzie się piknik popularnonaukowy "Naukowa Petarda" - wydarzenie poświęcone odnawialnym źródłom energii. Dla uczestników będą dostępne eksperymenty, gry planszowe oraz wiele kreatywnych zabaw.
  • W sobotę 21 maja 2022 r. już po raz piąty w Toruniu zagoszczą regaty ósemek wioślarskich.