Toruński flisak | www.torun.pl

Turystyka

Toruński flisak

Ze względu na swoje położenie nad Wisłą, przygraniczny charakter i kontakty z licznymi miastami naszego kontynentu Toruń od początku swego istnienia w XIII wieku odgrywał ważną rolę w handlu europejskim. Częścią handlowego profilu miasta jest tradycja flisacza.

Pomnik toruńskiego Flisaka

Do dziś o związanej z Toruniem tradycji flisackiej przypomina jedna z najsłynniejszych legend toruńskich o flisaku grającym na skrzypcach, któremu udało się w trakcie plagi żab wyprowadzić tysiące płazów z miasta. Na cześć tego bohatera w 1914 r. w Toruniu powstał pomnik flisaka. Obecnie pomnik-fontanna toruńskiego flisaka otoczonego gromadą żab stoi przy południowo-zachodnim narożniku Ratusza Staromiejskiego.

Toruń - historyczne centrum flisu polskiego
Toruń w średniowieczu doskonale spełniał rolę miasta składowego. Aktywna wymiana z europejskimi miastami hanzeatyckimi zapewniała dostawy do miasta towarów zamorskich, które docierały tutaj głównie Wisłą z Gdańska. Polscy kupcy natomiast dostarczali do Torunia głównie drewno, zboże i skóry. Dzięki uzyskaniu przez miasto w XIV wieku prawa składowego kupcy wykładali swoje towary w Toruniu przez 5 dni. Z czasem przywilej ten przejął Gdańsk, ale i tak Toruń nadal dobrze pełnił rolę pośrednika w handlu towarami spławianymi Wisłą z południowej części Polski. Znaczenie miasta wynikało z tego, że posiadało ono strategiczną przeprawę mostową przez Wisłę oraz z tego, że znajdowało się na szlaku wodnym sięgającym nawet Włodzimierza Wołyńskiego.

Tradycje flisackie były związane są z handlowym charakterem miasta. Pierwotnie flis oznaczał uprawianie żeglugi śródlądowej na statkach i łodziach. Toteż flisakami byli kupcy korzystający z tych środków transportu. Równolegle z tradycją flisaczą rozwijał się w Toruniu spływ drewna powiązanego w tratwy. Była to tzw. orylka, a ludzi zajmujących się nią nazywano orylami. Spław drewna bezpośrednio na rzece był na tyle ważną dziedziną handlu krzyżackiego, polskiego i pruskiego, że utrzymał się w naszym mieście aż do czasów II wojny światowej.

Ilość drewna, jaka przechodziła w pobliżu miasta przez Wisłę, była olbrzymia. W 1903 r. wybudowano na toruńskim wiślanym nabrzeżu port do przeładunku i przechowywania drewna o powierzchni 66 ha (można było w nim przechować 110 tys. m sześc. drewna). Drewno spławiane przez flisaków było transportowane w różnych czasach w kierunku północnym lub zachodnim. Docierało więc nie tylko do Gdańska, gdyż w XIX wieku po wybudowaniu Kanału Bydgoskiego Toruń stał się częścią pruskiego systemu wodnego, który pozwalał na spławianie drewna do Szczecina, a potem do Berlina. Ocenia się, że flisaczy transport drewna Wisłą przez Toruń osiągnął największy poziom w latach 1910-1912 oraz podczas I wojny światowej.

Ze względu na to, że od 1826 r. w Toruniu działał główny urząd celny, flisacy musieli zatrzymywać się w mieście w oczekiwaniu na przyjęcie i oclenie swojego towaru. To zdecydowało o krystalizowaniu się w obrębie miasta folkloru flisackiego. Flisacy stali się licznymi i widocznymi gośćmi miasta, które było metą ich długiej, rzecznej wędrówki z terenów zaboru rosyjskiego i austriackiego. Drewno dostarczone przez flisaków z tych ziem do toruńskiego portu drzewnego było przejmowane przez tutejszych flisaków. Docierało ono do Torunia z rejonów położonych nie tylko nad Wisłą, ale także Bugiem, Narwią, Drwęcą, Sanem czy małą Tanwią w Małopolsce, nad którą położona była wieś Ulanów słynąca z dostarczania najlepszych flisaków polskich, zwłaszcza zaś przywódców drużyn flisaczych.

Parający się flisem podtoruńscy wodniacy najczęściej mieszkali w pobliskiej Złotorii i Kaszczorku. Obie te wioski leżały w pobliżu ujścia Drwęcy do Wisły i to decydowało o ich roli w handlu flisaczym (w Złotorii cło pobierano w komorze celnej już w XIV wieku). Toruńscy flisacy mieszkali głównie w nadwiślańskiej osadzie Rybaki.

Spływ drewna na długim dystansie był wielką sztuką. Flisacy łączyli 8-12 pni drewna w tzw. tablice lub tafle. Ich szerokość dostosowywano do rzeki, po której tablice miały płynąć. Wiślane tablice osiągały 5-10 m szerokości. Łączyły je poprzeczne bale zwane klistrami. Szereg połączonych tablic (tzw. pas) mógł mieć nawet 120 m długości. Wisła pozwalała na łączenie pasów wszerz i dlatego na rzece mogły pojawiać się olbrzymie zestawy pasów o szerokości nawet 60 m. Na czele pasa znajdowała się głowa, ostatnią tratwę nazywano colem. Spławiane drewno było ogólnie nazywane lasem. Toruń natomiast był dla wielu flisaków palem, czyli miejscem docelowym spływu. Szefa jednego transportu nazywano retmanem, który dowodził grupą flisaków. Ze względu na to, że flis jednego transportu drewna trwał niejednokrotnie bardzo długo, flisacy budowali na swoich pasach słomiane zadaszenia i budki noclegowe. Flis mógł odbywać się od wczesnej wiosny, kiedy Wisła uwalniała się od zimowej kry, a kończył późną jesienią.

Do toruńskiej tradycji flisaczej należał zasłużony odpoczynek w mieście Kopernika załóg po kilkutygodniowym pobycie na rzece. W Toruniu odbywały się z reguły ceremonie pasowania młodych fryców na prawdziwych flisaków. Miejscem ich tradycyjnych spotkań była nieistniejąca flisacka gospoda „Pod Turkiem” na Rynku Staromiejskim. Od momentu wybudowania na toruńskim rynku w 1853 r. pomnika Mikołaja Kopernika, stał się on ulubionym miejscem spotkań i wypoczynku flisaków.

 


Mikołaj Kopernik
Toruński gotyk
Toruńskie pierniki
Uniwersytet Mikołaja Kopernika
Krzyżacy - założyciele Torunia
Toruński Flisak
Toruński anioł
Wiślana panorama Torunia

Pomnik: Toruński Flisak

Najczęściej czytane aktualności

  • Na zdjęciu uśmiechnięty mężczyzna jest szczepiony i pokazuje kciuka w górę
    Koronawirus, Miasto
    Już nie tylko w weekend można przyjąć dawkę szczepionki przeciw COVID-19 w Toruniu bez wcześniejszej rejestracji. Od 24 lipca 2021 r. zaszczepimy się od ręki także w dni powszednie.
  • skok z hulajnogą na pumptrucku
    Sport
    Były spektakularne skoki i triki, freestylowa bitwa, i rekordy na pumptracku, a wszystko przy dużym wsparciu toruńskiej publiczności. II Amatorskie Mistrzostwa Torunia w jeździe na hulajnogach, rolkach, deskorolkach i rowerach rozegrano 24 lipca 2021 r. na pumptrack'u na Rubinkowie.
  • dziewczynki w koszulkach z napisem "I love Toruń"
    Miasto, Sport
    Spektakularne skoki do wody, kursy nurkowania, aquafitness, turnieje w badmintona, boule i siatkówkę plażową - to tylko część atrakcji, z których mogli skorzystać 23 lipca 2021 r. uczestnicy All Day Beach Party na basenach letnich przy Campingu Tramp przy ul. Kujawskiej.
  • grafika: nowe statystyki covid
    Koronawirus, Miasto
    W Toruniu w ciągu ostatniego tygodnia (19-25 lipca 2021 r.) potwierdzono 2 przypadki zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. Nie zanotowano zgonów w wyniku tej choroby w naszym mieście.
  • Zdjęcie Punktu Informacyjnego i napisu "dowody osobiste, sprawy meldunkowe"
    Miasto
    Poniedziałek, 26 lipca 2021 r. jest ostatnim dniem, w którym można składać wnioski o dowód osobisty w formie dokumentu elektronicznego. Od 27 lipca 2021 r. usługa na stronie www.gov.pl zostanie wyłączona, zarówno dla osób dorosłych, jak i małoletnich.
  • Na zdjęciu widać postać piel egniarki podczas wykonywania szczepienia
    Koronawirus, Miasto
    W weekend 24-25 lipca 2021 roku z możliwości szczepień bez rejestracji w dwóch lokalizacjach w Toruniu skorzystały 623 osoby.
  • Kościół pw. św. Jakuba został podniesiony do rangi sanktuarium – uroczystości z tej okazji odbyły się w dniu 25 lipca 2021 r.
  • Po niedawnej wizycie w Toruniu niemieckich dziennikarzy, na portalu podróżniczym 1001 Reiseträume ukazał się artykuł poświęcony corocznemu festiwalowy światła Bella Skyway Festiwal.
  • Kolejny pracowity weekend na moście drogowym Piłsudskiego. Przypominamy, w piątek 23 lipca o godzinie 22:00 most zostanie zamknięty dla aut. Dla ruchu zostanie otwarty w poniedziałek 26 lipca o godz. 5:00.
  • Ambasador Królestwa Hiszpanii w Polsce Francisco Javier Sanabria Valderrama spotkał się w piątek, 23 lipca 2021 r. z prezydentem Torunia Michałem Zaleskim. Wizyta dyplomaty związana była z uroczystościami odpustowymi z okazji Jubileuszowego Roku Jakubowego w kościele Świętego Jakuba Apostoła.
  • Więcej pieniędzy na zieleń, świadczenia dla rodzin zastępczych oraz sport dla dzieci i młodzieży - 22 lipca 2021 r. Rada Miasta Torunia uchwaliła zmiany w budżecie na rok 2021.
  • W sobotę 24 lipca 2021 r. na toruńskim Stadionie Miejskim im. Grzegorza Duneckiego odbędzie się 18. edycja Mistrzostw Polski Masters w Rzutach Nietypowych.
  • Rusza nabór na kolejne dotacje w wysokości 5 tys. zł dla mikro i małych przedsiębiorstw w ramach tarczy branżowej.
  • Regaty wioślarskie na Igrzyskach Olimpijskich w Tokio rozpoczęły się 23 lipca, a zakończą 30 lipca. Polskę reprezentuje sześć osad, w tym zawodnicy z Torunia.