Toruński flisak | www.torun.pl

Turystyka

Toruński flisak

Ze względu na swoje położenie nad Wisłą, przygraniczny charakter i kontakty z licznymi miastami naszego kontynentu Toruń od początku swego istnienia w XIII wieku odgrywał ważną rolę w handlu europejskim. Częścią handlowego profilu miasta jest tradycja flisacza.

Pomnik toruńskiego Flisaka

Do dziś o związanej z Toruniem tradycji flisackiej przypomina jedna z najsłynniejszych legend toruńskich o flisaku grającym na skrzypcach, któremu udało się w trakcie plagi żab wyprowadzić tysiące płazów z miasta. Na cześć tego bohatera w 1914 r. w Toruniu powstał pomnik flisaka. Obecnie pomnik-fontanna toruńskiego flisaka otoczonego gromadą żab stoi przy południowo-zachodnim narożniku Ratusza Staromiejskiego.

Toruń - historyczne centrum flisu polskiego
Toruń w średniowieczu doskonale spełniał rolę miasta składowego. Aktywna wymiana z europejskimi miastami hanzeatyckimi zapewniała dostawy do miasta towarów zamorskich, które docierały tutaj głównie Wisłą z Gdańska. Polscy kupcy natomiast dostarczali do Torunia głównie drewno, zboże i skóry. Dzięki uzyskaniu przez miasto w XIV wieku prawa składowego kupcy wykładali swoje towary w Toruniu przez 5 dni. Z czasem przywilej ten przejął Gdańsk, ale i tak Toruń nadal dobrze pełnił rolę pośrednika w handlu towarami spławianymi Wisłą z południowej części Polski. Znaczenie miasta wynikało z tego, że posiadało ono strategiczną przeprawę mostową przez Wisłę oraz z tego, że znajdowało się na szlaku wodnym sięgającym nawet Włodzimierza Wołyńskiego.

Tradycje flisackie były związane są z handlowym charakterem miasta. Pierwotnie flis oznaczał uprawianie żeglugi śródlądowej na statkach i łodziach. Toteż flisakami byli kupcy korzystający z tych środków transportu. Równolegle z tradycją flisaczą rozwijał się w Toruniu spływ drewna powiązanego w tratwy. Była to tzw. orylka, a ludzi zajmujących się nią nazywano orylami. Spław drewna bezpośrednio na rzece był na tyle ważną dziedziną handlu krzyżackiego, polskiego i pruskiego, że utrzymał się w naszym mieście aż do czasów II wojny światowej.

Ilość drewna, jaka przechodziła w pobliżu miasta przez Wisłę, była olbrzymia. W 1903 r. wybudowano na toruńskim wiślanym nabrzeżu port do przeładunku i przechowywania drewna o powierzchni 66 ha (można było w nim przechować 110 tys. m sześc. drewna). Drewno spławiane przez flisaków było transportowane w różnych czasach w kierunku północnym lub zachodnim. Docierało więc nie tylko do Gdańska, gdyż w XIX wieku po wybudowaniu Kanału Bydgoskiego Toruń stał się częścią pruskiego systemu wodnego, który pozwalał na spławianie drewna do Szczecina, a potem do Berlina. Ocenia się, że flisaczy transport drewna Wisłą przez Toruń osiągnął największy poziom w latach 1910-1912 oraz podczas I wojny światowej.

Ze względu na to, że od 1826 r. w Toruniu działał główny urząd celny, flisacy musieli zatrzymywać się w mieście w oczekiwaniu na przyjęcie i oclenie swojego towaru. To zdecydowało o krystalizowaniu się w obrębie miasta folkloru flisackiego. Flisacy stali się licznymi i widocznymi gośćmi miasta, które było metą ich długiej, rzecznej wędrówki z terenów zaboru rosyjskiego i austriackiego. Drewno dostarczone przez flisaków z tych ziem do toruńskiego portu drzewnego było przejmowane przez tutejszych flisaków. Docierało ono do Torunia z rejonów położonych nie tylko nad Wisłą, ale także Bugiem, Narwią, Drwęcą, Sanem czy małą Tanwią w Małopolsce, nad którą położona była wieś Ulanów słynąca z dostarczania najlepszych flisaków polskich, zwłaszcza zaś przywódców drużyn flisaczych.

Parający się flisem podtoruńscy wodniacy najczęściej mieszkali w pobliskiej Złotorii i Kaszczorku. Obie te wioski leżały w pobliżu ujścia Drwęcy do Wisły i to decydowało o ich roli w handlu flisaczym (w Złotorii cło pobierano w komorze celnej już w XIV wieku). Toruńscy flisacy mieszkali głównie w nadwiślańskiej osadzie Rybaki.

Spływ drewna na długim dystansie był wielką sztuką. Flisacy łączyli 8-12 pni drewna w tzw. tablice lub tafle. Ich szerokość dostosowywano do rzeki, po której tablice miały płynąć. Wiślane tablice osiągały 5-10 m szerokości. Łączyły je poprzeczne bale zwane klistrami. Szereg połączonych tablic (tzw. pas) mógł mieć nawet 120 m długości. Wisła pozwalała na łączenie pasów wszerz i dlatego na rzece mogły pojawiać się olbrzymie zestawy pasów o szerokości nawet 60 m. Na czele pasa znajdowała się głowa, ostatnią tratwę nazywano colem. Spławiane drewno było ogólnie nazywane lasem. Toruń natomiast był dla wielu flisaków palem, czyli miejscem docelowym spływu. Szefa jednego transportu nazywano retmanem, który dowodził grupą flisaków. Ze względu na to, że flis jednego transportu drewna trwał niejednokrotnie bardzo długo, flisacy budowali na swoich pasach słomiane zadaszenia i budki noclegowe. Flis mógł odbywać się od wczesnej wiosny, kiedy Wisła uwalniała się od zimowej kry, a kończył późną jesienią.

Do toruńskiej tradycji flisaczej należał zasłużony odpoczynek w mieście Kopernika załóg po kilkutygodniowym pobycie na rzece. W Toruniu odbywały się z reguły ceremonie pasowania młodych fryców na prawdziwych flisaków. Miejscem ich tradycyjnych spotkań była nieistniejąca flisacka gospoda „Pod Turkiem” na Rynku Staromiejskim. Od momentu wybudowania na toruńskim rynku w 1853 r. pomnika Mikołaja Kopernika, stał się on ulubionym miejscem spotkań i wypoczynku flisaków.

 


Mikołaj Kopernik
Toruński gotyk
Toruńskie pierniki
Uniwersytet Mikołaja Kopernika
Krzyżacy - założyciele Torunia
Toruński Flisak
Toruński anioł
Wiślana panorama Torunia

Pomnik: Toruński Flisak

Najczęściej czytane aktualności

  • Na zdjęciu kamienice przy Rynku Nowomiejskim w Toruniu
    Biznes, Koronawirus, Miasto
    Toruńscy przedsiębiorcy będą mogli ubiegać się o zwolnienie z podatku od nieruchomości - taką decyzję podjęła Rada Miasta 21 stycznia 2021 r. Ulga obejmie 14 rodzajów działalności gospodarczej ujętych w PKD.
  • Na zdjęciu kamienice na ulicy Warszawskiej w Toruniu podczas zachodu słońca
    Biznes, Koronawirus, Miasto
    21 stycznia 2021 r. Rada Miasta Torunia przyjęła uchwałę w sprawie przesunięcia terminu płatności rat podatku od nieruchomości. Będzie to kolejna forma wsparcia dla przedsiębiorców, którzy utracili przychody na skutek epidemii koronawirusa.
  • Bieżnia w hali Arena Toruń
    Miasto, Sport
    Każdy uczestnik lekkoatletycznych halowych mistrzostw Europy, które odbędą się na początku marca 2021 r. w Toruniu, będzie musiał uzyskać negatywny wynik testu na obecność koronawirusa. Zasada ta będzie obowiązywać nie tylko zawodników, ale również wszystkich organizatorów, trenerów, osób z obsługi czy dziennikarzy.
  • budowa instalacji wodno-kanalizacyjnej
    Inwestycje, Miasto
    Uchwałę w sprawie Wieloletniego planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych Toruńskich Wodociągów Sp. z o.o. na lata 2021- 2025 r. przyjęto jednogłośnie 21 stycznia 2021 r. podczas 26. sesji Rady Miasta Torunia.
  • Na zdjęciu seniorka w czerwonej kurtce idzie chodnikiem
    Miasto
    Toruń będzie realizował program szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców po 65. roku życia na lata 2021-2025 – tak zadecydowała Rada Miasta 21 stycznia 2021 r.
  • Koronawirus
    Aktor toruńskiego teatru im. Wilama Horzycy Tomasz Mycan zamierza zaszczepić się przeciwko koronawirusowi. Ma nadzieję, że dzięki szczepieniom już wkrótce będzie mógł ponownie występować dla swojej ukochanej toruńskiej publiczności.
  • W latach 2021-2025 kontynuowany będzie program pn. „Toruń olśniewa uśmiechem” - taką uchwałę przyjęli radni miasta Torunia podczas 26. sesji, która odbyła się w dniu 21 stycznia 2021 r.
  • Dzieci i młodzież oraz osoby aktywne zawodowo będą mogły skorzystać z programu „Postawa to podstawa” na lata 2021-2025, który radni przyjęli podczas sesji w dniu 21 stycznia 2021 r.
  • Podczas 26. sesji Rady Miasta Torunia 21 stycznia 2021 r. radni jednogłośnie przyjęli Plan konsultacji społecznych na rok 2021.
  • W czwartek 21 stycznia 2021 roku w Toruniu potwierdzono 114 nowych przypadków zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2.
  • Wystawa "Helmut Newton: Lubię silne kobiety" prezentowana w toruńskim Centrum Sztuki Współczesnej zajęła drugie miejsce w plebiscycie portalu Fotopolis.pl w kategorii Wydarzenie Fotograficzne Roku.
  • Osoby z chorobami przewlekłymi będą szczepione przeciwko COVID-19 wcześniej – już w etapie I – taką informację podał podczas konferencji prasowej 20 stycznia 2021 r. szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów minister Michał Dworczyk.
  • 22 stycznia 2021 r. o godz. 6:00 ruszy rejestracja na szczepienia przeciw COVID-19 dla osób, które ukończyły 70 lat.
  • Rząd przeznaczy w tym roku dodatkowe 220 mln zł na psychiatrię dziecięcą w Polsce – zapowiedział premier RP na konferencji prasowej 20 stycznia 2021 r.