Patron nagrody | www.torun.pl

Serduszko w kolorze ukraińskiej flagi - niebieski i żółty, poziomy pas.

Flaga Unii Europejskiej. Żółte gwiazdki ułożone w okrąg na niebieskim tle. Pod flagą napis Unia Europejska.

Toruń

Patron nagrody

Samuel Bogumił Linde, portretSAMUEL BOGUMIŁ LINDE (1771-1847)
wybitny językoznawca, bibliograf i pedagog, autor słynnego 6-tomowego Słownika Języka Polskiego.

Urodził się 24 kwietnia 1771 r. w Toruniu w średnio zamożnej rodzinie mieszczańskiej. Jego ojciec - mistrz ślusarski Jan Jacobson Lindt, który osiedlił się w Toruniu ok.1749 r., był z pochodzenia Szwedem, zaś matka Barbara Anna była córką niemieckiego kamieniarza J.A. Langenbana, który przybył do Torunia z niemieckiego Coburga ok. 1730 r.

Samuel Bogumił wychowywał się w atmosferze przenikania i konfrontacji wyznań, języków i kultur. Naukę rozpoczął w Szkole Nowomiejskiej, a od 1783 r. w toruńskim Gimnazjum Akademickim, którego tradycja  oświeceniowa w zasadniczy sposób wpłynęła na rozwój jego zainteresowań językoznawczych, także w zakresie języka polskiego. W swoich wypowiedziach autobiograficznych wielokrotnie wyrażał wdzięczność wobec tej szkoły i z sentymentem wypowiadał się o jej profesorach.

Po wczesnej śmierci ojca tylko dzięki pomocy brata Jana Wilhelma - kaznodziei polskiego i niemieckiego w Gdańsku, młody Linde uzyskał stypendium i rozpoczął studia w Lipsku  (1789). Oficjalnym kierunkiem studiów  była teologia, ale zainteresowania Lindego koncentrowały się wokół nauk filologicznych. Już w 1791 r., przy poparciu swoich profesorów, filologów A.W. Ernestiego oraz J.A.Dathe, objął wakujące stanowisko lektora języka polskiego na Uniwersytecie Lipskim. W staraniach o tę posadę zadeklarował polski jako język macierzysty i załączył pochwalne zaświadczenie pastora Jana Jezewiusza, ówczesnego nauczyciela języka polskiego z Torunia.

Kiedy po przegranej wojnie polsko-rosyjskiej w 1792 r. Lipsk i Drezno stały się ośrodkami emigracji twórców i obrońców Konstytucji 3 Maja, Linde został współpracownikiem polskich polityków. Przetłumaczył na niemiecki „Powrót posła” J.U. Niemcewicza, a także przygotował niemiecką wersję dzieła „O ustanowieniu i upadku Konstytucji 3 Maja”, opracowanego przez przywódców emigracyjnych dla propagowania walki o niepodległość. Włączył się aktywnie w przygotowania do insurekcji kościuszkowskiej u boku Hugona Kołłątaja. Po upadku insurekcji, mimo odejścia od aktywności politycznej, Linde wciąż obracał się w kręgach polskiej elity umysłowej (I. Potocki, A.K. Czartoryski, T. Czacki).

W latach 1795-1803, dzięki mecenatowi J.M. Ossolińskiego zajął się intensywną pracą językoznawczą i bibliotekarską. Gromadził i opracowywał zbiory późniejszego Ossolineum, jednej z najlepszych polskich bibliotek XIX w. Pod okiem Ossolińskiego, uczonego arystokraty i erudyty, zaczął przygotowania do opracowania słownika zapoznając się dogłębnie z dziejami polskiego piśmiennictwa i językoznawstwa.

W 1804 r. powierzono Lindemu stanowisko rektora tworzonego Liceum Warszawskiego, najważniejszej szkoły w stolicy pozbawionej uniwersytetu pod rządami Prusaków. Tak zaczął się najdłuższy, ponad czterdziestoletni okres życia Lidego (1804-47), wypełniony intensywną działalnością pedagogiczną na stanowisku rektora Liceum, aktywnością publiczną oraz kontynuacją prac nad słownikiem. W okresie Królestwa Kongresowego Linde zorganizował i kierował Biblioteką Publiczną, pełniącą rolę Biblioteki Narodowej. Był członkiem, a następnie dyrektorem Izby Edukacyjnej kierującej sprawami oświaty Księstwa Warszawskiego i wówczas żywo interesował się losami gimnazjum toruńskiego. Działał we władzach oświatowych Królestwa Polskiego i kierował oświatą w dobie powstania listopadowego. W 1835 odszedł ze służby publicznej poświęcając się pracy naukowej.

W życiu osobistym Lindego panowała atmosfera surowej, luterańskiej religijności. W 1804 roku ożenił się z Ludwiką Bürger, a po jej śmierci z Luizą Nusbaum. Obie żony wywodziły się z warszawskiej gminy luterańskiej, w której Linde odgrywał znaczną rolę. Córka Lindego Ludwika Górecka (1815-1900) była działaczką społeczną i filantropijną, fundatorką nagrody Akademii Umiejętności w Krakowie za najlepsze prace z dziedziny językoznawstwa.

Na obfity i różnorodny dorobek naukowy S.B. Lindego składają się prace bibliograficzne i słownikowe, rozprawy z językoznawstwa i piśmiennictwa, przekłady i prace edytorskie. Był autorem wielotomowej bibliografii Bibliotheca Polonica. Do historii przeszedł przede wszystkim jako twórca monumentalnego Słownika Języka Polskiego, opublikowanego w latach 1807-14 w 6 tomach, a po raz drugi w latach 1854-60, już po śmierci Lindego, jako wydanie „poprawione i pomnożone”. Było to dzieło epokowe, największy objętościowo słownik języka polskiego, liczący w 6 tomach ponad 4600 stron dużego formatu, zawierający 60 tys. haseł opatrzonych 200 tys. cytatów. W ówczesnej Europie dzieło to nie miało sobie równych pod względem bogactwa materiału leksykograficznego i służyło za wzór dla innych słowników języków słowiańskich.

Dokonania Lindego były znane w całej Europie. Za pracowitość i wytrwałość przyjęły go w poczet członków liczne  towarzystwa naukowe m.in. w Warszawie, Pradze, Petersburgu, Getyndze, Berlinie, Królewcu, Paryżu i Kopenhadze. Był członkiem honorowym uniwersytetów wileńskiego i krakowskiego, wykładał na Uniwersytecie Warszawskim. W 1844 roku otrzymał dyplom honorowego obywatelstwa miasta Torunia.

Zmarł 8 sierpnia 1847 r. w Warszawie i jest pochowany na tamtejszym cmentarzu ewangelicko-augsburskim.

Najczęściej czytane aktualności

  • Odpowiedź ZPMT na pismo Wojewody Kujawsko-Pomorskiego
    Miasto
    Odpowiedź Zastępcy Prezydenta Miasta Torunia Zbigniewa Fiderewicza na pismo Wojewody Kujawsko-Pomorskiego dot. podjęcia aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych Skarbu Państwa położonych w Toruniu przy ul. Droga Starotoruńska 1.
  • Mur odwzorowany w nawierzchni jezdni
    Drogi, Miasto
    Podczas przebudowy Bulwaru Filadelfijskiego, w jego zachodniej części, odkryty został mur oporowy wiślanej skarpy. Obiekt został zbadany, a następnie zasypany. Teraz jego położenie zostało uwzględnione w nawierzchni jezdni, która nad nim przebiega.
  • Na zdjęciu: zawodnicy - urzędnicy w niebieskich koszulkach stoją na boisku siatkarskim
    Miasto, Sport
    Od 11 do 14 kwietnia 2024 r. w Redzie odbywały się XXVI Mistrzostwa Polski Pracowników Samorządowych w Piłce Siatkowej, w których udział wzięła reprezentacja Urzędu Miasta Torunia.
  • Kultura, Miasto
    22. edycji Toruńskiego Festiwalu Nauki i Sztuki będzie przyświecało hasło OTWARTOŚĆ. To właśnie wokół niego przygotowano bogaty, różnorodny i atrakcyjny program Festiwalu, formy imprez i rozwiązania organizacyjne.
  • Brązowy medal ME w boksie
    Miasto, Sport
    Sandra Van Der Zanden, zawodniczka klubu MKSW Pomorzanin Toruń, została brązową medalistką Mistrzostw Europy Juniorek w boksie w kategorii +81 kg. Zawody odbyły się w dniach 02-15 kwietnia chorwackim Porecu.
  • Kultura, Miasto
    Uroczysta inauguracja emisji programu radiowego Radia GRA Toruń z nowego miejsca odbyła się w Dniu Radia - polskiego święta obchodzonego corocznie 11 kwietnia. - Serdeczne życzenia dla wszystkich radiowców. To Wasze święto, jesteście tymi którzy docierają do nas z informacją, wiedzą, ale i muzyką, rozrywką – tak jak robi to Radio Gra - powiedział...
  • Stowarzyszenie Pozytywnie Mocni rozpoczyna realizację programów rekomendowanych "Spójrz Inaczej" dla uczniów klas 1-3 oraz 4-6!
  • Koncert gitarowy Janusza Strobla i wręczenie "Thorunium" Annie Broniewicz uczciły 12 kwietnia 2024 r. jubileusz 30-lecia Centrum Popularyzacji Kosmosu "Planetarium – Toruń".
  • W 84. rocznicę Zbrodni Katyńskiej oraz 81. rocznicę ujawnienia zbrodni na Placu 4 Czerwca otwarta została wystawa plenerowa „Uciekli do Mandżurii”. Wydarzenie miało miejsce 12 kwietnia 2024 r.
  • Zespół Rękodzieła Artystycznego "Klub Supełek" funkcjonujący przy Wojewódzkim Ośrodku Animacji Kultury 12 kwietnia 2024 r. w Młynie Kultury obchodził jubileusz 45-lecia.
  • Od poniedziałku 15 kwietnia 2024 r. zwiększy się częstotliwość kursowania na kilku liniach autobusowych.
  • Na Bulwarze Filadelfijskim zakończył się montaż dwóch pomostów, służących do obsługiwania łodzi flisaczych, które już przeszły rejsy testowe na Wiśle.
  • Wiosna zachwyca rozkwitającą przyrodą, a jeśli ktoś chce wpuścić zieleń do swojego domu, zachęcamy do udziału w dwudniowym Festiwalu Roślin w Arenie Toruń. Przed nami w ten weekend także koncerty, spektakle, wystawy i warsztaty, np. w ramach wystaw w CSW.
  • 11 kwietnia 2024 roku w Hotelu Filmar odbyła się uroczysta inauguracja nowej Grupy BNI Premium w Toruniu – jednej z największych inicjatyw biznesowych w północnej Polsce. Celem Grupy BNI Premium jest połączenie właścicieli dużych firm, by dzięki synergii i współpracy poszerzać działalność o nowe rynki zbytu, optymalizować procesy w firmach,...