www.torun.pl

Turystyka

Mury obronne

Mury obronne

Początek budowy murów miejskich w Toruniu sięga lat sześćdziesiątych XIII wieku. Bogacące się miasto handlowe i ważny ośrodek wojskowo-administracyjny państwa krzyżackiego został otoczony systemem ceglanych murów baszt, bram i fos, z których wiele można oglądać do dzisiaj.

Do średniowiecznego Starego Miasta Torunia prowadziło 8 bram: od strony Wisły - Klasztorna, Żeglarska, Łazienna i Mostowa, od wschodu, czyli od strony Nowego Miasta Torunia - Paulińska i Kotlarska, od zachodu Brama Starotoruńska (okolice dzisiejszego skrzyżowania ulic Pod Krzywą Wieżą i Kopernika), a od północy Chełmińska (na wysokości skrzyżowania ul. Chełmińskiej z Fosą Staromiejską).

W systemie murów obronnych starego Torunia na uwagę zasługuje też kilka baszt obronnych o oryginalnych nazwach: Koci Łeb, Gołębnik, Monstrancja, a także Krzywa Wieża - odchylona od pionu o 1,4 m.

Obwarowania Nowego Miasta Torunia były znacznie skromniejsze - od strony południowo-wschodniej wznosiły się mury i Brama św. Jakuba, a głównym wjazdem do miasta od wschodu była Brama św. Katarzyny (skrzyżowanie dzisiejszej ul. Św. Katarzyny i ul. Szumana).

Do dzisiaj spośród średniowiecznych, toruńskich bram zachowały się trzy: Klasztorna - której nazwa pochodzi od nieistniejącego klasztoru i kościoła p.w. Ducha Św., Brama Żeglarska - Toruń był przez wiele stuleci portem wiślanym - i Mostowa, upamiętniająca swą nazwą istnienie w tym miejscu XV-wiecznego, drewnianego mostu na Wiśle, spalonego w 1877 r. Natomiast bramy Paulińska, Kotlarska, Starotoruńska, Chełmińska, św. Katarzyny i św. Jakuba zostały wraz z przyległymi murami rozebrane w XIX w.

Drugi etap fortyfikowania rozpoczął się w 1629 r., kiedy podjęto budowę nowoczesnych, ziemnych fortyfikacji bastionowych poza ówczesnymi murami miasta. Dziś łącznie z umocnieniami średniowiecznymi tworzą one tzw. pierścień wewnętrzny fortyfikacji Torunia, którego pozostałości widać wśród zieleni miejskiej. Przez blisko trzy wieki umocnienia te stanowiły główną siłę obronną - były wielokrotnie bronione i zdobywane, przebudowywane i wzmacniane przez Polaków, Szwedów, Francuzów, Rosjan i Prusaków. Najbardziej ucierpiały podczas wojen napoleońskich, dlatego od 1818 r. do 1864 r. Prusacy - uznając strategiczne znaczenie twierdzy nadgranicznej - sukcesywnie je rekonstruowali i rozbudowywali. W tym okresie powstały m.in.: Fort św. Jakuba przy ul. gen. J. Sowińskiego (ok. 1830), Przyczółek Mostowy (na południe od dzisiejszego Dworca Głównego PKP – 1824-1840) oraz - w związku z powstaniem linii kolejowej do Warszawy - Fort Kolejowy (1863).

W kolejnych dziesięcioleciach liczne wynalazki militarne: proch bezdymny, kruszące materiały wybuchowe, stalowa lufa gwintowana i działa o wiele większym zasięgu i celności, wymusiły na projektantach stworzenie nowej koncepcji obronnej. Odstąpiono od budowy ciągłych obwałowań liniowych na rzecz samodzielnych fortów - obiektów oddalonych od siebie, rozrzuconych pierścieniem w promieniu 3 - 4 km od bronionego centrum. Szybko okazało się ceglane konstrukcje są nieodporne na nowe rodzaje amunicji, dlatego rozpoczęto ich wzmacnianie i zagęszczanie nowymi stanowiskami międzypolowymi.

Według tego modelu została zbudowana Twierdza Toruń, czyli zewnętrzny pierścień fortyfikacji - jeden z potężniejszych zespołów obiektów militarnych w Polsce i Europie. Decyzję o nowoczesnym ufortyfikowaniu Torunia Prusacy podjęli po wygranej wojnie z Francją, w obliczu pogarszających się stosunków z Rosją. Toruń miał doskonałe położenie strategiczno-operacyjne - leżał w pobliżu granicy z Rosją i był miejscem przeprawy kolejowo-drogowej przez wielką rzekę. Prace projektowe i przygotowawcze trwały pięć lat. Budowa rozpoczęła się w 1877 r. i była prowadzona etapami aż do wybuchu pierwszej wojny światowej. Najpierw zaprojektowano siedem fortów głównych, jeden fort pośredni i jedną wielką baterię. Jednak już po kilku latach, w związku z szybkim rozwojem artylerii obiekty te stały się przestarzałe i znacznie większe pieniądze niż budowa, pochłonęło ich wzmocnienie i modernizacja oraz dobudowanie kolejnych fortów pośrednich, przeznaczonych dla piechoty. W sumie do pierwszej wojny światowej w dzisiejszych granicach administracyjnych Torunia powstało ok. 200 obiektów fortecznych, z których do dzisiaj zachowało się prawie 150.

Wśród nich jest kilkanaście potężnych fortów, które otoczyły miasto pierścieniem długości około 22,5 km. Toruńska twierdza kosztowała cesarstwo niemieckie 60 mln marek i nigdy nie sprawdziła się w boju. Być może jednak dzięki jej odstraszającej sile Toruń ocalał z dwóch wielkich wojen XX w. bez większych strat

Najczęściej czytane aktualności

  • Para seniorów w maskach wśród przechodniów na starówce
    Miasto
    Decyzją Wojewody Kujawsko-Pomorskiego od 21 października 2020 r. do odwołania zawieszona zostaje działalność niektórych placówek dla seniorów i osób z niepełnosprawnościami.
  • Na zdjęciu autobus linii nr 40
    Miasto, MZK
    Od 21 i 22 października - dodatkowe kursy na linii nr 40. W związku z ograniczeniami w dopuszczalnej liczbie pasażerów podróżujących środkami transportu publicznego na jednym z bardziej obciążonych odcinków linii nr 40 wprowadzone zostaną dodatkowe kursy.
  • Drogi, Miasto
    Wyniki analizy przeprowadzonej przez Yanosik i Be-Mobile potwierdzają słuszność zaleceń Miejskiego Zarządu Dróg, który w związku z remontem mostu zaleca objazd mostem gen. Elżbiety Zawackiej.
  • Na zdjęciu pan Wierzbicki, który zajmuje się wytwarzaniem stempli
    Biznes, Miasto
    Legendarny lokalny zakład działający od ponad 60 lat. Prawdziwi mistrzowie w swoim fachu. W kolejnym odcinku cyklu „Starówka Mistrzów” odwiedziliśmy Toruńską Wytwórnię Stempli przy Placu Rapackiego.
  • Kultura, Miasto
    Toruńskie Centrum Nowoczesności przygotowało zestaw multimedialnych materiałów dydaktycznych, które mogą być wykorzystywane do nauki zdalnej przez nauczycieli w całej Polsce.
  • infografika - punkty pobrań w Toruniu
    Miasto
    W Toruniu działa kilka punktów pobrań, w których można wykonać test na obecność koronawirusa. Warto wiedzieć, że aby badanie było wiarygodne, pacjent musi się do niego odpowiednio przygotować.
  • W związku z wprowadzonymi ograniczeniami w dopuszczalnej liczbie pasażerów podróżujących środkami transportu publicznego do obsługi linii nr 32 skierowane zostaną autobusy „standardowe” o długości 12 metrów. Tym samym od 21 października 2020 r. wprowadzone zostaną korekty w rozkładzie jazdy i zmieniona zostanie trasa przejazdu tej linii.
  • KH Energa Toruń rozpoczął akcję, która pomoże "zapełnić" trybuny podczas nadchodzących meczów.
  • 19 października 2020 r. zakończyły się zapisy na pierwszą partię szczepień w ramach „Programu szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców Torunia po 65. roku życia na lata 2015-2020”.
  • Miejski Zarząd Dróg informuje, że 22 października 2020 roku, od godz. 8:00 do 14:30 będzie wyłączona sygnalizacja świetlna na skrzyżowaniu ul.Lubicka – Gazownia
  • Spektakle historyczne przygotowane przez Centrum Kultury Zamek Krzyżacki oglądać można na kanale YouTube placówki. W ciekawej formie przedstawione zostały średniowieczne dzieje Torunia związane z obecnością rycerzy zakonnych.
  • W Toruniu już 962 osoby są zakażone Covid-19 - z poniedziałku na wtorek tym samym przybyły 92 osoby.
  • 19 października 2020 r. minęła 36. rocznica śmierci ks. Jerzego Popiełuszki. Prezydent Torunia i przewodniczący Rady Miasta złożyli z tej okazji kwiaty pod pomnikiem kapłana zamordowanego przez SB.
  • Przez cały okres trwania pandemii w ramach tzw. Tarczy Antykryzysowej przekazywane jest wsparcie dla przedsiębiorców, organizacji pozarządowych i osób prawnych.