Mury obronne | www.torun.pl

Serduszko w kolorze ukraińskiej flagi

Turystyka

Mury obronne

Mury obronne

Początek budowy murów miejskich w Toruniu sięga lat sześćdziesiątych XIII wieku. Bogacące się miasto handlowe i ważny ośrodek wojskowo-administracyjny państwa krzyżackiego został otoczony systemem ceglanych murów baszt, bram i fos, z których wiele można oglądać do dzisiaj.

Do średniowiecznego Starego Miasta Torunia prowadziło 8 bram: od strony Wisły - Klasztorna, Żeglarska, Łazienna i Mostowa, od wschodu, czyli od strony Nowego Miasta Torunia - Paulińska i Kotlarska, od zachodu Brama Starotoruńska (okolice dzisiejszego skrzyżowania ulic Pod Krzywą Wieżą i Kopernika), a od północy Chełmińska (na wysokości skrzyżowania ul. Chełmińskiej z Fosą Staromiejską).

W systemie murów obronnych starego Torunia na uwagę zasługuje też kilka baszt obronnych o oryginalnych nazwach: Koci Łeb, Gołębnik, Monstrancja, a także Krzywa Wieża - odchylona od pionu o 1,4 m.

Obwarowania Nowego Miasta Torunia były znacznie skromniejsze - od strony południowo-wschodniej wznosiły się mury i Brama św. Jakuba, a głównym wjazdem do miasta od wschodu była Brama św. Katarzyny (skrzyżowanie dzisiejszej ul. Św. Katarzyny i ul. Szumana).

Do dzisiaj spośród średniowiecznych, toruńskich bram zachowały się trzy: Klasztorna - której nazwa pochodzi od nieistniejącego klasztoru i kościoła p.w. Ducha Św., Brama Żeglarska - Toruń był przez wiele stuleci portem wiślanym - i Mostowa, upamiętniająca swą nazwą istnienie w tym miejscu XV-wiecznego, drewnianego mostu na Wiśle, spalonego w 1877 r. Natomiast bramy Paulińska, Kotlarska, Starotoruńska, Chełmińska, św. Katarzyny i św. Jakuba zostały wraz z przyległymi murami rozebrane w XIX w.

Drugi etap fortyfikowania rozpoczął się w 1629 r., kiedy podjęto budowę nowoczesnych, ziemnych fortyfikacji bastionowych poza ówczesnymi murami miasta. Dziś łącznie z umocnieniami średniowiecznymi tworzą one tzw. pierścień wewnętrzny fortyfikacji Torunia, którego pozostałości widać wśród zieleni miejskiej. Przez blisko trzy wieki umocnienia te stanowiły główną siłę obronną - były wielokrotnie bronione i zdobywane, przebudowywane i wzmacniane przez Polaków, Szwedów, Francuzów, Rosjan i Prusaków. Najbardziej ucierpiały podczas wojen napoleońskich, dlatego od 1818 r. do 1864 r. Prusacy - uznając strategiczne znaczenie twierdzy nadgranicznej - sukcesywnie je rekonstruowali i rozbudowywali. W tym okresie powstały m.in.: Fort św. Jakuba przy ul. gen. J. Sowińskiego (ok. 1830), Przyczółek Mostowy (na południe od dzisiejszego Dworca Głównego PKP – 1824-1840) oraz - w związku z powstaniem linii kolejowej do Warszawy - Fort Kolejowy (1863).

W kolejnych dziesięcioleciach liczne wynalazki militarne: proch bezdymny, kruszące materiały wybuchowe, stalowa lufa gwintowana i działa o wiele większym zasięgu i celności, wymusiły na projektantach stworzenie nowej koncepcji obronnej. Odstąpiono od budowy ciągłych obwałowań liniowych na rzecz samodzielnych fortów - obiektów oddalonych od siebie, rozrzuconych pierścieniem w promieniu 3 - 4 km od bronionego centrum. Szybko okazało się ceglane konstrukcje są nieodporne na nowe rodzaje amunicji, dlatego rozpoczęto ich wzmacnianie i zagęszczanie nowymi stanowiskami międzypolowymi.

Według tego modelu została zbudowana Twierdza Toruń, czyli zewnętrzny pierścień fortyfikacji - jeden z potężniejszych zespołów obiektów militarnych w Polsce i Europie. Decyzję o nowoczesnym ufortyfikowaniu Torunia Prusacy podjęli po wygranej wojnie z Francją, w obliczu pogarszających się stosunków z Rosją. Toruń miał doskonałe położenie strategiczno-operacyjne - leżał w pobliżu granicy z Rosją i był miejscem przeprawy kolejowo-drogowej przez wielką rzekę. Prace projektowe i przygotowawcze trwały pięć lat. Budowa rozpoczęła się w 1877 r. i była prowadzona etapami aż do wybuchu pierwszej wojny światowej. Najpierw zaprojektowano siedem fortów głównych, jeden fort pośredni i jedną wielką baterię. Jednak już po kilku latach, w związku z szybkim rozwojem artylerii obiekty te stały się przestarzałe i znacznie większe pieniądze niż budowa, pochłonęło ich wzmocnienie i modernizacja oraz dobudowanie kolejnych fortów pośrednich, przeznaczonych dla piechoty. W sumie do pierwszej wojny światowej w dzisiejszych granicach administracyjnych Torunia powstało ok. 200 obiektów fortecznych, z których do dzisiaj zachowało się prawie 150.

Wśród nich jest kilkanaście potężnych fortów, które otoczyły miasto pierścieniem długości około 22,5 km. Toruńska twierdza kosztowała cesarstwo niemieckie 60 mln marek i nigdy nie sprawdziła się w boju. Być może jednak dzięki jej odstraszającej sile Toruń ocalał z dwóch wielkich wojen XX w. bez większych strat

Najczęściej czytane aktualności

  • Na zdjęciu zawodnicy idą w pochodzie rozpoczynającym olimpiadę
    Miasto, Sport
    Dzisiaj, 21 maja 2022 roku na Stadionie Miejskim odbywa się Toruńska Olimpiada Osób z Niepełnosprawnościami. Licznie przybyłych zawodników przywitał prezydent Torunia Michał Zaleski.
  • Na zdjęciu osoby stoją przed sceną główną Piernikaliów
    Kultura, Miasto
    Po dwuletniej przerwie do naszego miasta wracają Piernikalia, czyli juwenalia po toruńsku! Tematem przewodnim tegorocznego święta studentów UMK jest „Powrót do przyszłości”.
  • Na zdjęciu żołnierze stoją na poligonie toruńskim
    Miasto
    20 maja 2022 r. na toruńskim poligonie odbyła się uroczystość przekazania dowództwa amerykańskiej artylerii. Od dzisiaj w bazie wojskowej Camp Destroyer oficjalnie stacjonować będzie 3. Batalion 29. Pułku Artylerii Polowej pod dowództwem podpułkownika George’a R. Riggina.
  • Na zdjęciu przedszkolaki trzymają prace z narysowanymi pszczołami
    Eko, Miasto
    Światowy Dzień Pszczoły, który obchodzony jest 20 maja, społeczność SP nr 35 w Toruniu świętowała w sposób bardzo szczególny. Tego dnia na przedszkolaków czekały warsztaty z pszczelarzem, zielone lekcje na świeżym powietrzu oraz wiele innych atrakcji związanych z owadami zapylającymi.
  • Zdjęcie przedstawia stoiska z ofertą sprzętu i medykamentów w opiece paliatywnej
    Miasto
    20-21 maja 2022 r. w Toruniu odbywają się XXI Ogólnopolska Konferencja Medycyna Paliatywna Hospicjum 2022 i XVIII Ogólnopolskie Forum Onkologii i Psychoonkologii.
  • Na zdjęciu: pojedynek szermierczy
    Miasto, Sport
    W dniach 21-22 maja 2022 roku w hali sportowej UCS przy ul. Św. Józefa 17 odbędzie się I Międzynarodowy Turniej Szermierczy „Złoty Piernik” w szpadzie dziewcząt i chłopców.
  • Zakończyła się rozbudowa mostu drogowego im. marszałka Józefa Piłsudskiego. Obiekt zyskał nową nawierzchnię, zostały poszerzone ciągi pieszo-rowerowe, pojawiły się tarasy widokowe, windy. Jednym słowem – wygląda jak nowy.
  • W sobotę 28 maja 2022 r. w CT Park odbędzie się Piknik Rodzinny organizowany przez Toruńskie Centrum Usług Społecznych.
  • W dniach 20-21 maja 2022 r. jest prognozowane wystąpienie burz z gradem oraz silnego wiatru – informuje Toruńskie Centrum Zarządzania Kryzysowego.
  • Toruńskie przedszkolaki wzięły udział w Przedszkolnym Święcie Piernika. Zabawa, konkursy i atrakcje czekały na nie w Piernikowym Miasteczku w dniu 18 maja 2022 r.
  • W Toruniu odbywa się IX Międzynarodowy Kongres Azjatycki – uroczyste otwarcie nastąpiło 19 maja 2022 r. w Dworze Artusa. Wydarzenie potrwa do 20 maja 2022 r.
  • Wystawa fotograficzna pt. „Perły polskiego dziedzictwa w Azerbejdżanie” została otwarta w dniu 18 maja 2022 r. w Dworze Artusa.
  • 4 czerwca 2022 r. przed Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy odbędzie się piknik popularnonaukowy "Naukowa Petarda" - wydarzenie poświęcone odnawialnym źródłom energii. Dla uczestników będą dostępne eksperymenty, gry planszowe oraz wiele kreatywnych zabaw.
  • W sobotę 21 maja 2022 r. już po raz piąty w Toruniu zagoszczą regaty ósemek wioślarskich.