Mury obronne | www.torun.pl

Turystyka

Mury obronne

Mury obronne

Początek budowy murów miejskich w Toruniu sięga lat sześćdziesiątych XIII wieku. Bogacące się miasto handlowe i ważny ośrodek wojskowo-administracyjny państwa krzyżackiego został otoczony systemem ceglanych murów baszt, bram i fos, z których wiele można oglądać do dzisiaj.

Do średniowiecznego Starego Miasta Torunia prowadziło 8 bram: od strony Wisły - Klasztorna, Żeglarska, Łazienna i Mostowa, od wschodu, czyli od strony Nowego Miasta Torunia - Paulińska i Kotlarska, od zachodu Brama Starotoruńska (okolice dzisiejszego skrzyżowania ulic Pod Krzywą Wieżą i Kopernika), a od północy Chełmińska (na wysokości skrzyżowania ul. Chełmińskiej z Fosą Staromiejską).

W systemie murów obronnych starego Torunia na uwagę zasługuje też kilka baszt obronnych o oryginalnych nazwach: Koci Łeb, Gołębnik, Monstrancja, a także Krzywa Wieża - odchylona od pionu o 1,4 m.

Obwarowania Nowego Miasta Torunia były znacznie skromniejsze - od strony południowo-wschodniej wznosiły się mury i Brama św. Jakuba, a głównym wjazdem do miasta od wschodu była Brama św. Katarzyny (skrzyżowanie dzisiejszej ul. Św. Katarzyny i ul. Szumana).

Do dzisiaj spośród średniowiecznych, toruńskich bram zachowały się trzy: Klasztorna - której nazwa pochodzi od nieistniejącego klasztoru i kościoła p.w. Ducha Św., Brama Żeglarska - Toruń był przez wiele stuleci portem wiślanym - i Mostowa, upamiętniająca swą nazwą istnienie w tym miejscu XV-wiecznego, drewnianego mostu na Wiśle, spalonego w 1877 r. Natomiast bramy Paulińska, Kotlarska, Starotoruńska, Chełmińska, św. Katarzyny i św. Jakuba zostały wraz z przyległymi murami rozebrane w XIX w.

Drugi etap fortyfikowania rozpoczął się w 1629 r., kiedy podjęto budowę nowoczesnych, ziemnych fortyfikacji bastionowych poza ówczesnymi murami miasta. Dziś łącznie z umocnieniami średniowiecznymi tworzą one tzw. pierścień wewnętrzny fortyfikacji Torunia, którego pozostałości widać wśród zieleni miejskiej. Przez blisko trzy wieki umocnienia te stanowiły główną siłę obronną - były wielokrotnie bronione i zdobywane, przebudowywane i wzmacniane przez Polaków, Szwedów, Francuzów, Rosjan i Prusaków. Najbardziej ucierpiały podczas wojen napoleońskich, dlatego od 1818 r. do 1864 r. Prusacy - uznając strategiczne znaczenie twierdzy nadgranicznej - sukcesywnie je rekonstruowali i rozbudowywali. W tym okresie powstały m.in.: Fort św. Jakuba przy ul. gen. J. Sowińskiego (ok. 1830), Przyczółek Mostowy (na południe od dzisiejszego Dworca Głównego PKP – 1824-1840) oraz - w związku z powstaniem linii kolejowej do Warszawy - Fort Kolejowy (1863).

W kolejnych dziesięcioleciach liczne wynalazki militarne: proch bezdymny, kruszące materiały wybuchowe, stalowa lufa gwintowana i działa o wiele większym zasięgu i celności, wymusiły na projektantach stworzenie nowej koncepcji obronnej. Odstąpiono od budowy ciągłych obwałowań liniowych na rzecz samodzielnych fortów - obiektów oddalonych od siebie, rozrzuconych pierścieniem w promieniu 3 - 4 km od bronionego centrum. Szybko okazało się ceglane konstrukcje są nieodporne na nowe rodzaje amunicji, dlatego rozpoczęto ich wzmacnianie i zagęszczanie nowymi stanowiskami międzypolowymi.

Według tego modelu została zbudowana Twierdza Toruń, czyli zewnętrzny pierścień fortyfikacji - jeden z potężniejszych zespołów obiektów militarnych w Polsce i Europie. Decyzję o nowoczesnym ufortyfikowaniu Torunia Prusacy podjęli po wygranej wojnie z Francją, w obliczu pogarszających się stosunków z Rosją. Toruń miał doskonałe położenie strategiczno-operacyjne - leżał w pobliżu granicy z Rosją i był miejscem przeprawy kolejowo-drogowej przez wielką rzekę. Prace projektowe i przygotowawcze trwały pięć lat. Budowa rozpoczęła się w 1877 r. i była prowadzona etapami aż do wybuchu pierwszej wojny światowej. Najpierw zaprojektowano siedem fortów głównych, jeden fort pośredni i jedną wielką baterię. Jednak już po kilku latach, w związku z szybkim rozwojem artylerii obiekty te stały się przestarzałe i znacznie większe pieniądze niż budowa, pochłonęło ich wzmocnienie i modernizacja oraz dobudowanie kolejnych fortów pośrednich, przeznaczonych dla piechoty. W sumie do pierwszej wojny światowej w dzisiejszych granicach administracyjnych Torunia powstało ok. 200 obiektów fortecznych, z których do dzisiaj zachowało się prawie 150.

Wśród nich jest kilkanaście potężnych fortów, które otoczyły miasto pierścieniem długości około 22,5 km. Toruńska twierdza kosztowała cesarstwo niemieckie 60 mln marek i nigdy nie sprawdziła się w boju. Być może jednak dzięki jej odstraszającej sile Toruń ocalał z dwóch wielkich wojen XX w. bez większych strat

Najczęściej czytane aktualności

  • Na zdjęciu: połamane drzewo
    Miasto
    W piątek 22 października 2021 roku utrzyma się w Toruniu silny wiatr.
  • Na zdjęciu zastępca prezydenta Torunia Paweł Gulewski trzyma upominek
    Kultura, Miasto
    Grupa mieszkańców partnerskiej Lejdy zgodnie z tradycją co roku odwiedza nasze miasto w okresie jesiennym. 21 października 2021 r. w Sali Rady Ratusza Staromiejskiego spotkał się z nimi zastępca prezydenta Torunia Paweł Gulewski.
  • Na zdjęciu: wejście do budynku Powiatowego Urzędu Pracy dla Miasta Torunia
    Miasto
    Od 1 lipca 2021 r. istnieje możliwość ubiegania się o przyznanie bonu na zasiedlenie w wysokości 9 000,00 zł finansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach projektu „Aktywizacja osób młodych pozostających bez pracy w Toruniu (V)” Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój.
  • Na zdjęciu: budynek Urzędu Miasta Torunia
    Miasto
    Rada Miasta Torunia przyjęła zmiany w budżecie miasta na rok 2021 i Wieloletniej Prognozie Finansowej miasta Torunia na lata 2021-2050. Miało to miejsce podczas 35. Sesji Rady Miasta Torunia, która odbyła się w dniu 21 października 2021 r.
  • Budynek CSW i żółte liście
    Kultura, Miasto
    Wystawy Magdaleny Abakanowicz i innych rzeźbiarzy, a także grafik dziecięcych z całego świata dla miłośników kultury, 100. Rowerowa Masa Krytyczna i 38. Toruń Maraton dla aktywnych oraz wielka inauguracja sezonu siatkarskiego Aniołów Toruń dla kibiców – to tylko mała część propozycji weekendowych w Toruniu. 22-24 października 2021 r. na pewno nie...
  • publiczność ogląda wystawę w Galerii Dziecka
    Kultura, Miasto
    Po raz 22. toruńska Galeria i Ośrodek Plastycznej Twórczości Dziecka zorganizowała Międzynarodowe Biennale Grafiki Dzieci i Młodzieży. Wręczenie nagród i otwarcie wystawy pokonkursowej odbyło się 21 października 2021 r.
  • Na stronie internetowej online.ecfcamerimage.pl oglądać można filmy poświęcone architekturze i architektom. Europejskie Centrum Filmowe Camerimage w ramach wydarzenia towarzyszącego wystawie podsumowującej konkurs na koncepcję architektoniczną ECFC prezentuje 4 filmy dokumentalne, składające się na przegląd filmów „Architektura w oku kamery /...
  • Rozbiórki infrastruktury drogowej i porządkowanie terenu, zabezpieczanie cennych przyrodniczo warstw gleby – tak obecnie przebiegają prace przygotowawcze do budowy nowej linii tramwajowej do tzw. osiedla Jar.
  • 21 października 2021 r. podczas 35. sesji Rady Miasta Torunia przyjęte zostały uchwały dot. określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości oraz środków transportowych na 2022 rok.
  • W niedzielę 24 października 2021 r. na kierowców czekają utrudnienia spowodowane obecnością na ulicach zawodników biorących udział w 38. Toruń Maraton.
  • Przypominamy, że w związku z koniecznością awaryjnej naprawy przejazdu torowo-drogowego na skrzyżowaniu ul. Grudziądzkiej/ks. Gogi w sobotę 23 października 2021 r. w godz. 4:30-13:15 wstrzymany zostanie ruch tramwajów linii nr 4.
  • Są przykładem na to, jak połączyć świat nauki i biznesu, skomercjalizować wyniki badań naukowych i odnieść rynkowy sukces. Synthex Technologies to toruńska firma chemiczna, która działa w formule od akademickiego abstraktu do wdrożenia w praktyce przemysłowej.
  • W 82. rocznicę pierwszych straceń na Barbarce 24 października 2021 r. w Miejscu Pamięci Narodowej odbędą się uroczystości upamiętniające pomordowanych w 1939 r. mieszkańców Torunia.
  • Zmarła mjr Maria Biedermann-Kowalewska ps. „Myszka”, uczestniczka Powstania Warszawskiego, odznaczona Medalem Honorowym Prezydenta Miasta Torunia "Thorunium".