Mury obronne | www.torun.pl

Turystyka

Mury obronne

Mury obronne

Początek budowy murów miejskich w Toruniu sięga lat sześćdziesiątych XIII wieku. Bogacące się miasto handlowe i ważny ośrodek wojskowo-administracyjny państwa krzyżackiego został otoczony systemem ceglanych murów baszt, bram i fos, z których wiele można oglądać do dzisiaj.

Do średniowiecznego Starego Miasta Torunia prowadziło 8 bram: od strony Wisły - Klasztorna, Żeglarska, Łazienna i Mostowa, od wschodu, czyli od strony Nowego Miasta Torunia - Paulińska i Kotlarska, od zachodu Brama Starotoruńska (okolice dzisiejszego skrzyżowania ulic Pod Krzywą Wieżą i Kopernika), a od północy Chełmińska (na wysokości skrzyżowania ul. Chełmińskiej z Fosą Staromiejską).

W systemie murów obronnych starego Torunia na uwagę zasługuje też kilka baszt obronnych o oryginalnych nazwach: Koci Łeb, Gołębnik, Monstrancja, a także Krzywa Wieża - odchylona od pionu o 1,4 m.

Obwarowania Nowego Miasta Torunia były znacznie skromniejsze - od strony południowo-wschodniej wznosiły się mury i Brama św. Jakuba, a głównym wjazdem do miasta od wschodu była Brama św. Katarzyny (skrzyżowanie dzisiejszej ul. Św. Katarzyny i ul. Szumana).

Do dzisiaj spośród średniowiecznych, toruńskich bram zachowały się trzy: Klasztorna - której nazwa pochodzi od nieistniejącego klasztoru i kościoła p.w. Ducha Św., Brama Żeglarska - Toruń był przez wiele stuleci portem wiślanym - i Mostowa, upamiętniająca swą nazwą istnienie w tym miejscu XV-wiecznego, drewnianego mostu na Wiśle, spalonego w 1877 r. Natomiast bramy Paulińska, Kotlarska, Starotoruńska, Chełmińska, św. Katarzyny i św. Jakuba zostały wraz z przyległymi murami rozebrane w XIX w.

Drugi etap fortyfikowania rozpoczął się w 1629 r., kiedy podjęto budowę nowoczesnych, ziemnych fortyfikacji bastionowych poza ówczesnymi murami miasta. Dziś łącznie z umocnieniami średniowiecznymi tworzą one tzw. pierścień wewnętrzny fortyfikacji Torunia, którego pozostałości widać wśród zieleni miejskiej. Przez blisko trzy wieki umocnienia te stanowiły główną siłę obronną - były wielokrotnie bronione i zdobywane, przebudowywane i wzmacniane przez Polaków, Szwedów, Francuzów, Rosjan i Prusaków. Najbardziej ucierpiały podczas wojen napoleońskich, dlatego od 1818 r. do 1864 r. Prusacy - uznając strategiczne znaczenie twierdzy nadgranicznej - sukcesywnie je rekonstruowali i rozbudowywali. W tym okresie powstały m.in.: Fort św. Jakuba przy ul. gen. J. Sowińskiego (ok. 1830), Przyczółek Mostowy (na południe od dzisiejszego Dworca Głównego PKP – 1824-1840) oraz - w związku z powstaniem linii kolejowej do Warszawy - Fort Kolejowy (1863).

W kolejnych dziesięcioleciach liczne wynalazki militarne: proch bezdymny, kruszące materiały wybuchowe, stalowa lufa gwintowana i działa o wiele większym zasięgu i celności, wymusiły na projektantach stworzenie nowej koncepcji obronnej. Odstąpiono od budowy ciągłych obwałowań liniowych na rzecz samodzielnych fortów - obiektów oddalonych od siebie, rozrzuconych pierścieniem w promieniu 3 - 4 km od bronionego centrum. Szybko okazało się ceglane konstrukcje są nieodporne na nowe rodzaje amunicji, dlatego rozpoczęto ich wzmacnianie i zagęszczanie nowymi stanowiskami międzypolowymi.

Według tego modelu została zbudowana Twierdza Toruń, czyli zewnętrzny pierścień fortyfikacji - jeden z potężniejszych zespołów obiektów militarnych w Polsce i Europie. Decyzję o nowoczesnym ufortyfikowaniu Torunia Prusacy podjęli po wygranej wojnie z Francją, w obliczu pogarszających się stosunków z Rosją. Toruń miał doskonałe położenie strategiczno-operacyjne - leżał w pobliżu granicy z Rosją i był miejscem przeprawy kolejowo-drogowej przez wielką rzekę. Prace projektowe i przygotowawcze trwały pięć lat. Budowa rozpoczęła się w 1877 r. i była prowadzona etapami aż do wybuchu pierwszej wojny światowej. Najpierw zaprojektowano siedem fortów głównych, jeden fort pośredni i jedną wielką baterię. Jednak już po kilku latach, w związku z szybkim rozwojem artylerii obiekty te stały się przestarzałe i znacznie większe pieniądze niż budowa, pochłonęło ich wzmocnienie i modernizacja oraz dobudowanie kolejnych fortów pośrednich, przeznaczonych dla piechoty. W sumie do pierwszej wojny światowej w dzisiejszych granicach administracyjnych Torunia powstało ok. 200 obiektów fortecznych, z których do dzisiaj zachowało się prawie 150.

Wśród nich jest kilkanaście potężnych fortów, które otoczyły miasto pierścieniem długości około 22,5 km. Toruńska twierdza kosztowała cesarstwo niemieckie 60 mln marek i nigdy nie sprawdziła się w boju. Być może jednak dzięki jej odstraszającej sile Toruń ocalał z dwóch wielkich wojen XX w. bez większych strat

Najczęściej czytane aktualności

  • Na zdjęciu prezydent Michał Zaleski w maseczce podczas sesji Rady Miasta Torunia zdalnej
    Koronawirus
    Podczas 29. sesji Rady Miasta Torunia prezydent Michał Zaleski przekazał radnym szereg informacji dotyczących aktualnej sytuacji epidemicznej i funkcjonowania miasta.
  • Na zdjęciu widać boisko typu orlik
    Koronawirus, Miasto
    Od 19 kwietnia 2021 roku będzie możliwość uprawiania sportu w obiektach sportowych na świeżym powietrzu – przy zachowaniu limitu 25 osób.
  • Postać z napisem UMK na tle instalacji Skyway
    Kultura, Miasto
    Uniwersytet Mikołaja Kopernika organizuje warsztaty audiowizualne dla osób zainteresowanych współtworzeniem mappingu 3D, który zostanie zaprezentowany na festiwalu Skyway w 2022 r.
  • Pracownik w specjalnej uprzęży alpinistycznej wycina jemiołę z wysokiego drzewa
    Miasto
    Zagrażające bezpieczeństwu ludzi i mienia, obumarłe oraz nierokujące szans na przeżycie drzewa zostaną usunięte.
  • Miasto
    16 kwietnia 2021 r. minęła 16. rocznica śmierci prof. Artura Hutnikiewicza i 9. rocznica śmierci prof. Mariana Biskupa - wybitnych toruńskich humanistów, honorowych obywateli Torunia.
  • Grafika ogólna - nowe statystyki dla Torunia
    Koronawirus, Miasto
    17 847 nowych zachorowań na COVID-19 oraz 595 zgonów - to ogólnopolskie dane epidemiologiczne na piątek 16 kwietnia 2021 r. W Toruniu - 72 zakażenia i 2 zgony.
  • Oświadczenie rzecznika prasowego Prezydenta Miasta Torunia, Anny Kulbickiej-Tondel, po briefingu ProNatura i Miasta Bydgoszcz, który odbył się w dniu 15 kwietnia 2021 r., w sprawie spalarni odpadów w Bydgoszczy.
  • Tegoroczni maturzyści mają przed sobą spore wyzwanie - przygotowują się do egzaminu dojrzałości w trakcie nauki zdalnej i w niełatwym czasie pandemii. Z pomocą przychodzi Iza Kasperek, która poprowadzi „Powtórkę do matury z języka polskiego”. Warsztaty online odbędą się 17 kwietnia, są one całkowicie darmowe, ale obowiązują zapisy na stronie...
  • Po raz kolejny na sprzedaż zostaną wystawione działki inwestycyjne w rejonie ulic Pera Jonssona i Szosy Bydgoskiej w Toruniu. 6 lipca 2021 r. odbędzie się przetarg dotyczący sprzedaży gruntów między Motoareną a budynkami dawnego Merinoteksu.
  • Obowiązek wpisania numeru rejestracyjnego, zwolnienia z opłat w dni wolne od pracy, reklamacje wezwań do zapłaty - 15 kwietnia 2021 r. Rada Miasta Torunia przyjęła zmiany w uchwale dot. stref płatnego parkowania.
  • Kolejny dzień przyniósł w Toruniu 92 potwierdzone testami nowe zakażenia koronawirusem. Z 14 na 15 kwietnia 2021 r. odnotowano też 4 ofiary śmiertelne. To już 422 torunian, którzy przegrali walkę z pandemią.
  • 18 kwietnia przypada Ogólnopolski Dzień Pacjenta w śpiączce – święto uchwalone przez Sejm RP 23 listopada 2012 roku. Celem obchodów Dnia Pacjenta w śpiączce jest próba zrozumienia problemów takich pacjentów i stworzenie opieki mającej na celu wybudzanie pacjentów ze śpiączki, gdy tylko okaże się to możliwe. W toruńskiej Fundacji „Światło”...
  • 15 kwietnia 2021 roku podczas sesji Rady Miasta radni przyjęli uchwałę w sprawie szczególnych warunków udzielania świadczeń pomocy materialnej o charakterze motywacyjnym uczniom z toruńskich szkół. Przyjęta uchwała, wraz z autopoprawką zgłoszoną przez radnych, określa także formy i zakres tych świadczeń oraz trybu postępowania w tych sprawach.
  • Podczas sesji Rady Miasta Torunia 15 kwietnia 2021 roku radni jednogłośnie przyjęli uchwałę, która wprowadza zmiany w realizacji budżetu obywatelskiego w naszym mieście.