Mury obronne | www.torun.pl

Turystyka

Mury obronne

Mury obronne

Początek budowy murów miejskich w Toruniu sięga lat sześćdziesiątych XIII wieku. Bogacące się miasto handlowe i ważny ośrodek wojskowo-administracyjny państwa krzyżackiego został otoczony systemem ceglanych murów baszt, bram i fos, z których wiele można oglądać do dzisiaj.

Do średniowiecznego Starego Miasta Torunia prowadziło 8 bram: od strony Wisły - Klasztorna, Żeglarska, Łazienna i Mostowa, od wschodu, czyli od strony Nowego Miasta Torunia - Paulińska i Kotlarska, od zachodu Brama Starotoruńska (okolice dzisiejszego skrzyżowania ulic Pod Krzywą Wieżą i Kopernika), a od północy Chełmińska (na wysokości skrzyżowania ul. Chełmińskiej z Fosą Staromiejską).

W systemie murów obronnych starego Torunia na uwagę zasługuje też kilka baszt obronnych o oryginalnych nazwach: Koci Łeb, Gołębnik, Monstrancja, a także Krzywa Wieża - odchylona od pionu o 1,4 m.

Obwarowania Nowego Miasta Torunia były znacznie skromniejsze - od strony południowo-wschodniej wznosiły się mury i Brama św. Jakuba, a głównym wjazdem do miasta od wschodu była Brama św. Katarzyny (skrzyżowanie dzisiejszej ul. Św. Katarzyny i ul. Szumana).

Do dzisiaj spośród średniowiecznych, toruńskich bram zachowały się trzy: Klasztorna - której nazwa pochodzi od nieistniejącego klasztoru i kościoła p.w. Ducha Św., Brama Żeglarska - Toruń był przez wiele stuleci portem wiślanym - i Mostowa, upamiętniająca swą nazwą istnienie w tym miejscu XV-wiecznego, drewnianego mostu na Wiśle, spalonego w 1877 r. Natomiast bramy Paulińska, Kotlarska, Starotoruńska, Chełmińska, św. Katarzyny i św. Jakuba zostały wraz z przyległymi murami rozebrane w XIX w.

Drugi etap fortyfikowania rozpoczął się w 1629 r., kiedy podjęto budowę nowoczesnych, ziemnych fortyfikacji bastionowych poza ówczesnymi murami miasta. Dziś łącznie z umocnieniami średniowiecznymi tworzą one tzw. pierścień wewnętrzny fortyfikacji Torunia, którego pozostałości widać wśród zieleni miejskiej. Przez blisko trzy wieki umocnienia te stanowiły główną siłę obronną - były wielokrotnie bronione i zdobywane, przebudowywane i wzmacniane przez Polaków, Szwedów, Francuzów, Rosjan i Prusaków. Najbardziej ucierpiały podczas wojen napoleońskich, dlatego od 1818 r. do 1864 r. Prusacy - uznając strategiczne znaczenie twierdzy nadgranicznej - sukcesywnie je rekonstruowali i rozbudowywali. W tym okresie powstały m.in.: Fort św. Jakuba przy ul. gen. J. Sowińskiego (ok. 1830), Przyczółek Mostowy (na południe od dzisiejszego Dworca Głównego PKP – 1824-1840) oraz - w związku z powstaniem linii kolejowej do Warszawy - Fort Kolejowy (1863).

W kolejnych dziesięcioleciach liczne wynalazki militarne: proch bezdymny, kruszące materiały wybuchowe, stalowa lufa gwintowana i działa o wiele większym zasięgu i celności, wymusiły na projektantach stworzenie nowej koncepcji obronnej. Odstąpiono od budowy ciągłych obwałowań liniowych na rzecz samodzielnych fortów - obiektów oddalonych od siebie, rozrzuconych pierścieniem w promieniu 3 - 4 km od bronionego centrum. Szybko okazało się ceglane konstrukcje są nieodporne na nowe rodzaje amunicji, dlatego rozpoczęto ich wzmacnianie i zagęszczanie nowymi stanowiskami międzypolowymi.

Według tego modelu została zbudowana Twierdza Toruń, czyli zewnętrzny pierścień fortyfikacji - jeden z potężniejszych zespołów obiektów militarnych w Polsce i Europie. Decyzję o nowoczesnym ufortyfikowaniu Torunia Prusacy podjęli po wygranej wojnie z Francją, w obliczu pogarszających się stosunków z Rosją. Toruń miał doskonałe położenie strategiczno-operacyjne - leżał w pobliżu granicy z Rosją i był miejscem przeprawy kolejowo-drogowej przez wielką rzekę. Prace projektowe i przygotowawcze trwały pięć lat. Budowa rozpoczęła się w 1877 r. i była prowadzona etapami aż do wybuchu pierwszej wojny światowej. Najpierw zaprojektowano siedem fortów głównych, jeden fort pośredni i jedną wielką baterię. Jednak już po kilku latach, w związku z szybkim rozwojem artylerii obiekty te stały się przestarzałe i znacznie większe pieniądze niż budowa, pochłonęło ich wzmocnienie i modernizacja oraz dobudowanie kolejnych fortów pośrednich, przeznaczonych dla piechoty. W sumie do pierwszej wojny światowej w dzisiejszych granicach administracyjnych Torunia powstało ok. 200 obiektów fortecznych, z których do dzisiaj zachowało się prawie 150.

Wśród nich jest kilkanaście potężnych fortów, które otoczyły miasto pierścieniem długości około 22,5 km. Toruńska twierdza kosztowała cesarstwo niemieckie 60 mln marek i nigdy nie sprawdziła się w boju. Być może jednak dzięki jej odstraszającej sile Toruń ocalał z dwóch wielkich wojen XX w. bez większych strat

Najczęściej czytane aktualności

  • Na zdjęciu kamienice przy Rynku Nowomiejskim w Toruniu
    Biznes, Koronawirus, Miasto
    Toruńscy przedsiębiorcy będą mogli ubiegać się o zwolnienie z podatku od nieruchomości - taką decyzję podjęła Rada Miasta 21 stycznia 2021 r. Ulga obejmie 14 rodzajów działalności gospodarczej ujętych w PKD.
  • Na zdjęciu kamienice na ulicy Warszawskiej w Toruniu podczas zachodu słońca
    Biznes, Koronawirus, Miasto
    21 stycznia 2021 r. Rada Miasta Torunia przyjęła uchwałę w sprawie przesunięcia terminu płatności rat podatku od nieruchomości. Będzie to kolejna forma wsparcia dla przedsiębiorców, którzy utracili przychody na skutek epidemii koronawirusa.
  • Bieżnia w hali Arena Toruń
    Miasto, Sport
    Każdy uczestnik lekkoatletycznych halowych mistrzostw Europy, które odbędą się na początku marca 2021 r. w Toruniu, będzie musiał uzyskać negatywny wynik testu na obecność koronawirusa. Zasada ta będzie obowiązywać nie tylko zawodników, ale również wszystkich organizatorów, trenerów, osób z obsługi czy dziennikarzy.
  • budowa instalacji wodno-kanalizacyjnej
    Inwestycje, Miasto
    Uchwałę w sprawie Wieloletniego planu rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych Toruńskich Wodociągów Sp. z o.o. na lata 2021- 2025 r. przyjęto jednogłośnie 21 stycznia 2021 r. podczas 26. sesji Rady Miasta Torunia.
  • Na zdjęciu seniorka w czerwonej kurtce idzie chodnikiem
    Miasto
    Toruń będzie realizował program szczepień ochronnych przeciwko grypie dla mieszkańców po 65. roku życia na lata 2021-2025 – tak zadecydowała Rada Miasta 21 stycznia 2021 r.
  • Koronawirus
    Aktor toruńskiego teatru im. Wilama Horzycy Tomasz Mycan zamierza zaszczepić się przeciwko koronawirusowi. Ma nadzieję, że dzięki szczepieniom już wkrótce będzie mógł ponownie występować dla swojej ukochanej toruńskiej publiczności.
  • W latach 2021-2025 kontynuowany będzie program pn. „Toruń olśniewa uśmiechem” - taką uchwałę przyjęli radni miasta Torunia podczas 26. sesji, która odbyła się w dniu 21 stycznia 2021 r.
  • Dzieci i młodzież oraz osoby aktywne zawodowo będą mogły skorzystać z programu „Postawa to podstawa” na lata 2021-2025, który radni przyjęli podczas sesji w dniu 21 stycznia 2021 r.
  • Podczas 26. sesji Rady Miasta Torunia 21 stycznia 2021 r. radni jednogłośnie przyjęli Plan konsultacji społecznych na rok 2021.
  • W czwartek 21 stycznia 2021 roku w Toruniu potwierdzono 114 nowych przypadków zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2.
  • Wystawa "Helmut Newton: Lubię silne kobiety" prezentowana w toruńskim Centrum Sztuki Współczesnej zajęła drugie miejsce w plebiscycie portalu Fotopolis.pl w kategorii Wydarzenie Fotograficzne Roku.
  • Osoby z chorobami przewlekłymi będą szczepione przeciwko COVID-19 wcześniej – już w etapie I – taką informację podał podczas konferencji prasowej 20 stycznia 2021 r. szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów minister Michał Dworczyk.
  • 22 stycznia 2021 r. o godz. 6:00 ruszy rejestracja na szczepienia przeciw COVID-19 dla osób, które ukończyły 70 lat.
  • Rząd przeznaczy w tym roku dodatkowe 220 mln zł na psychiatrię dziecięcą w Polsce – zapowiedział premier RP na konferencji prasowej 20 stycznia 2021 r.