Patron nagrody | www.torun.pl

Serduszko w kolorze ukraińskiej flagi - niebieski i żółty, poziomy pas.

Flaga Unii Europejskiej. Żółte gwiazdki ułożone w okrąg na niebieskim tle. Pod flagą napis Unia Europejska.

Toruń

Patron nagrody

Samuel Bogumił Linde, portretSAMUEL BOGUMIŁ LINDE (1771-1847)
wybitny językoznawca, bibliograf i pedagog, autor słynnego 6-tomowego Słownika Języka Polskiego.

Urodził się 24 kwietnia 1771 r. w Toruniu w średnio zamożnej rodzinie mieszczańskiej. Jego ojciec - mistrz ślusarski Jan Jacobson Lindt, który osiedlił się w Toruniu ok.1749 r., był z pochodzenia Szwedem, zaś matka Barbara Anna była córką niemieckiego kamieniarza J.A. Langenbana, który przybył do Torunia z niemieckiego Coburga ok. 1730 r.

Samuel Bogumił wychowywał się w atmosferze przenikania i konfrontacji wyznań, języków i kultur. Naukę rozpoczął w Szkole Nowomiejskiej, a od 1783 r. w toruńskim Gimnazjum Akademickim, którego tradycja  oświeceniowa w zasadniczy sposób wpłynęła na rozwój jego zainteresowań językoznawczych, także w zakresie języka polskiego. W swoich wypowiedziach autobiograficznych wielokrotnie wyrażał wdzięczność wobec tej szkoły i z sentymentem wypowiadał się o jej profesorach.

Po wczesnej śmierci ojca tylko dzięki pomocy brata Jana Wilhelma - kaznodziei polskiego i niemieckiego w Gdańsku, młody Linde uzyskał stypendium i rozpoczął studia w Lipsku  (1789). Oficjalnym kierunkiem studiów  była teologia, ale zainteresowania Lindego koncentrowały się wokół nauk filologicznych. Już w 1791 r., przy poparciu swoich profesorów, filologów A.W. Ernestiego oraz J.A.Dathe, objął wakujące stanowisko lektora języka polskiego na Uniwersytecie Lipskim. W staraniach o tę posadę zadeklarował polski jako język macierzysty i załączył pochwalne zaświadczenie pastora Jana Jezewiusza, ówczesnego nauczyciela języka polskiego z Torunia.

Kiedy po przegranej wojnie polsko-rosyjskiej w 1792 r. Lipsk i Drezno stały się ośrodkami emigracji twórców i obrońców Konstytucji 3 Maja, Linde został współpracownikiem polskich polityków. Przetłumaczył na niemiecki „Powrót posła” J.U. Niemcewicza, a także przygotował niemiecką wersję dzieła „O ustanowieniu i upadku Konstytucji 3 Maja”, opracowanego przez przywódców emigracyjnych dla propagowania walki o niepodległość. Włączył się aktywnie w przygotowania do insurekcji kościuszkowskiej u boku Hugona Kołłątaja. Po upadku insurekcji, mimo odejścia od aktywności politycznej, Linde wciąż obracał się w kręgach polskiej elity umysłowej (I. Potocki, A.K. Czartoryski, T. Czacki).

W latach 1795-1803, dzięki mecenatowi J.M. Ossolińskiego zajął się intensywną pracą językoznawczą i bibliotekarską. Gromadził i opracowywał zbiory późniejszego Ossolineum, jednej z najlepszych polskich bibliotek XIX w. Pod okiem Ossolińskiego, uczonego arystokraty i erudyty, zaczął przygotowania do opracowania słownika zapoznając się dogłębnie z dziejami polskiego piśmiennictwa i językoznawstwa.

W 1804 r. powierzono Lindemu stanowisko rektora tworzonego Liceum Warszawskiego, najważniejszej szkoły w stolicy pozbawionej uniwersytetu pod rządami Prusaków. Tak zaczął się najdłuższy, ponad czterdziestoletni okres życia Lidego (1804-47), wypełniony intensywną działalnością pedagogiczną na stanowisku rektora Liceum, aktywnością publiczną oraz kontynuacją prac nad słownikiem. W okresie Królestwa Kongresowego Linde zorganizował i kierował Biblioteką Publiczną, pełniącą rolę Biblioteki Narodowej. Był członkiem, a następnie dyrektorem Izby Edukacyjnej kierującej sprawami oświaty Księstwa Warszawskiego i wówczas żywo interesował się losami gimnazjum toruńskiego. Działał we władzach oświatowych Królestwa Polskiego i kierował oświatą w dobie powstania listopadowego. W 1835 odszedł ze służby publicznej poświęcając się pracy naukowej.

W życiu osobistym Lindego panowała atmosfera surowej, luterańskiej religijności. W 1804 roku ożenił się z Ludwiką Bürger, a po jej śmierci z Luizą Nusbaum. Obie żony wywodziły się z warszawskiej gminy luterańskiej, w której Linde odgrywał znaczną rolę. Córka Lindego Ludwika Górecka (1815-1900) była działaczką społeczną i filantropijną, fundatorką nagrody Akademii Umiejętności w Krakowie za najlepsze prace z dziedziny językoznawstwa.

Na obfity i różnorodny dorobek naukowy S.B. Lindego składają się prace bibliograficzne i słownikowe, rozprawy z językoznawstwa i piśmiennictwa, przekłady i prace edytorskie. Był autorem wielotomowej bibliografii Bibliotheca Polonica. Do historii przeszedł przede wszystkim jako twórca monumentalnego Słownika Języka Polskiego, opublikowanego w latach 1807-14 w 6 tomach, a po raz drugi w latach 1854-60, już po śmierci Lindego, jako wydanie „poprawione i pomnożone”. Było to dzieło epokowe, największy objętościowo słownik języka polskiego, liczący w 6 tomach ponad 4600 stron dużego formatu, zawierający 60 tys. haseł opatrzonych 200 tys. cytatów. W ówczesnej Europie dzieło to nie miało sobie równych pod względem bogactwa materiału leksykograficznego i służyło za wzór dla innych słowników języków słowiańskich.

Dokonania Lindego były znane w całej Europie. Za pracowitość i wytrwałość przyjęły go w poczet członków liczne  towarzystwa naukowe m.in. w Warszawie, Pradze, Petersburgu, Getyndze, Berlinie, Królewcu, Paryżu i Kopenhadze. Był członkiem honorowym uniwersytetów wileńskiego i krakowskiego, wykładał na Uniwersytecie Warszawskim. W 1844 roku otrzymał dyplom honorowego obywatelstwa miasta Torunia.

Zmarł 8 sierpnia 1847 r. w Warszawie i jest pochowany na tamtejszym cmentarzu ewangelicko-augsburskim.

Najczęściej czytane aktualności

  • Na zdjęciu: ludzie niosą ulicą miasta żółto-niebieską flagę Ukrainy
    Miasto
    Od 24 lutego 2022 r. w Ukrainie toczy się wojna. Jako wyraz solidarności z jej narodem w drugą rocznicę tego wydarzenia miało miejsce poruszające spotkanie na Rynku Staromiejskim.
  • Na zdjęciu ceglana wierza ruin Zamku Krzyżackiego nocą
    Kultura, Miasto, Sport
    Przed nami weekend pełen magii, czarów i zaklęć - kto chce poczuć się czarodziejem i wróżką, zapraszamy do wizyty w Zamku Krzyżackim. A kto już się zmęczy czarowaniem, zachęcamy do uczestnictwa w wielu innych zajmujących wydarzeniach w Toruniu.
  • Na zdjęciu: ludzie w kościele, widać złoty ołtarz
    Miasto
    Uroczystą mszą św. odpustową uczczono pamięć o toruńskim duchownym, patronie harcerzy polskich, bł. ks. Stefanem Wincentym Frelichowskim.
  • Projekt medalu Triady 100-lecia
    Miasto, Sport
    23 maja 2024 r. odbędzie się pierwszy bieg Triady 100-lecia, a już teraz prezentujemy projekt wyjątkowego medalu imprezy.
  • Na zdjęciu: dłonie dziecięce ułożone jedna na drugiej
    Miasto
    23 lutego przypada Światowy Dzień Walki z Depresją. Jeśli zauważamy wśród bliskich niepokojące zachowania, nie wahajmy się skorzystać z pomocy specjalisty.
  • Akt powołania na stanowisko urzędnicze odbiera z rąk prezydenta Torunia Natalia Raszkiewicz
    Miasto
    Do korpusu urzędników toruńskiego samorządu dołączyło 10 nowych osób. 23 lutego 2024 r., po zakończeniu służby przygotowawczej i zdaniu egzaminu, złożyły ślubowanie na sztandar miasta i odebrały z rąk prezydenta akty powołań na stanowiska urzędnicze.
  • Od poniedziałku 26 lutego 2024 r. wprowadzone zostaną korekty odjazdów linii nr 30, 39 i 44 w dni robocze z pętli Nad Strugą i Wapienna w godzinach 7:00-8:00.
  • 23 lutego przypada Światowy Dzień Walki z Depresją. Jeśli zauważamy wśród bliskich niepokojące zachowania, nie wahajmy się skorzystać z pomocy specjalisty.
  • 23 lutego 2023 r. w Światowym Dniu Walki z Depresją wiele miast włącza się w ogólnopolską kampanię „Żałoba 146 rodzin”, której organizatorem jest Fundacja Słonie na Balkonie.
  • 22 lutego 2024 r. w Szkole Podstawowej nr 3 przy ul. Legionów odbyło się kolejne spotkanie prezydenta Michała Zaleskiego z mieszkańcami Torunia – tym razem okręgu Chełmińskie.
  • Przedstawiciele firm marketingowych spotkali się z prezydentem Michałem Zaleskim, żeby porozmawiać o możliwościach rozwoju oraz podzielić się swoimi spostrzeżeniami i doświadczeniami w prowadzeniu biznesu w Toruniu.
  • Z okazji obchodów 100-lecia hokeja w Toruniu, jak również w ramach akcji „Sportowe ferie 2024” został rozegrany turniej e-hokeja.
  • Na lodowisku Tor-Tor przy ul. Bema trwają Mistrzostwa Polski Centralnej Ligi Juniorów w hokeju na lodzie. W turnieju doskonale spisują się gospodarze - MKS Sokoły Toruń.
  • Wracamy do tematu sceny plenerowej w Czerniewicach. Będziemy rozmawiać o dwóch alternatywnych rozwiązaniach projektowych – walorach funkcjonalnych, kosztach realizacji i utrzymania, potrzebach lokalnego środowiska w zakresie użytkowania obiektu. Zbierzemy uwagi i opinie uczestników.