To dziś największa, licząca ok. 4000 obiektów kolekcja malarstwa i rzeźby artystów nieprofesjonalnych w Polsce. Na wystawie „Mecenas i artyści. Kolekcja sztuki ludowej i nieprofesjonalnej Bolesława i Liny Nawrockich” w Muzeum Etnograficznym zobaczymy jej bogatą reprezentację: 475 rzeźb i 300 obrazów 46 artystów. Otwarcie 15 listopada.

Właścicielem tego przebogatego zbioru tworzonego od połowy lat 60. XX w. do początku XXI w. był zmarły w 2008 r. warszawski prawnik, muzykolog i mecenas sztuki Bolesław Nawrocki. Nie tylko kupował on dzieła, ale starał się poznawać ich autorów, spędzał z nimi wiele czasu, skrzętnie dokumentując swoje wizyty, dlatego jego spuścizna jest dziś bezcennym źródłem wiedzy na temat powojennej sztuki ludowej. Nawrocki jako pierwszy starał się też uporządkować kwestie praw autorskich artystów nieprofesjonalnych.

- To zbiór szczególny także z tego względu, że socjalistyczne państwo nie tworzyło sprzyjających warunków dla prywatnego kolekcjonerstwa – podkreśla kuratorka Bożena Olszewska. - Dzięki wiedzy i intuicji Nawrockiego w tej kolekcji znalazło się wiele interesujących i cennych dzieł, które w oficjalnym obiegu były często odrzucane ze względu na treści ideologiczne lub nie odpowiadały kryteriom estetycznym.

Dziś część tej kolekcji jest w posiadaniu toruńskiego muzeum, a część pozostaje u spadkobierców. Na wystawie zobaczymy prace z obu źródeł. Są tu rzeźby oraz obrazy na płótnie, płycie pilśniowej i papierze autorstwa twórców, którzy dziś uznawani są za sztandarowe postaci w polskiej sztuce ludowej i nieprofesjonalnej. Rzeźbę reprezentują m.in. Wojciech Oleksy, Józef Piłat,  Stanisław Hołda, Stanisława Majewski, Józef Sobota, a malarstwo Katarzyna Gawłowa, Maria Wnęk, Marianna Wiśnios czy Nikifor Krynicki. Warto jednak przyjrzeć się także twórczości artystów mniej znanych, jak Józef Citak, Józef Franusiak, Franciszek Lenart, Andrzej Radzik, Andrzej Siek.

- Nawrockiego interesowała przede wszystkim sztuka szczera, spontaniczna, nigdy nie starał się ingerować w proces twórczy – zaznacza Bożena Olszewska.

Doceniając wielki wkład Bolesława Nawrockiego w promowanie sztuki ludowej, organizatorzy postanowili część wystawy poświęcić jego postaci oraz historii tworzenia tej kolekcji. Bogatej ekspozycji, która czynna będzie przez ok. 10 miesięcy towarzyszyć będzie także obszerna publikacja autorstwa Bożeny Olszewskiej, przedstawiająca osobę kolekcjonera, a także dzieła, które zgromadził.

Więcej w listopadowym numerze miesięcznika IKAR