Szkolne Budżety Partycypacyjne: raport z konsultacji

W grudniu 2025 roku Biuro Dialogu i Innowacji Miejskich przy współpracy z Pracownią Zrównoważonego Dialogu oraz wsparciu Fundacji Pole Dialogu i Toruńskiego Laboratorium Miejskiego, przeprowadzili konsultacje społeczne dotyczące założeń Szkolnych Budżetów Partycypacyjnych (SBP) w Toruniu.

Celem konsultacji było zebranie opinii i potrzeb uczniów, nauczycieli, dyrekcji, rodziców oraz przedstawicieli samorządu i organizacji pozarządowych, rozpoznanie gotowości środowisk szkolnych do wdrażania SBP oraz wypracowanie rekomendacji dla pilotażu i dalszego rozwoju mechanizmu w mieście.

PEŁEN RAPORT Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH JEST DOSTĘPNY TUTAJ

Proces konsultacji obejmował warsztaty tematyczne: dla młodzieży "Szkolny Budżet Idealny" oraz dla dorosłych "Jak zorganizować SBP w Toruniu?", otwarte spotkanie konsultacyjne oraz możliwość zgłaszania uwag pisemnych w formie elektronicznej i tradycyjnej.

W konsultacjach wzięło udział łącznie 50 osób: 20 uczniów, 14 przedstawicieli kadry i administracji szkolnej oraz 15 uczestników spotkania otwartego (reprezentanci szkół, Młodzieżowej Rady Miasta i Urzędu Miasta).

Najważniejsze ustalenia i rekomendacje:

cel SBP: narzędzie edukacyjne - rozwijające kompetencje obywatelskie, współpracę i odpowiedzialność uczniów, a nie tylko jako sposób dysponowania środkami,
decyzyjność uczniów, która zapewnia realny wpływ młodzieży na wybór projektów. Rola dorosłych powinna być wspierająca i organizacyjna, z ograniczeniem funkcji decyzyjnych,
elastyczność modelu, dopuszczająca różne formy wdrożeniowe dostosowane do specyfiki szkół (m.in. model z operatorem zewnętrznym, model miejsko-szkolny, model scentralizowany przez Urząd Miasta). Rekomendowano testowanie kilku wariantów w pilotażu,
organizacja procesu: proponowane etapy to: informowanie, zgłaszanie pomysłów, selekcja/weryfikacja (formalno finansowa), dopracowanie koncepcji, głosowanie (zasada „jedna osoba-jeden głos”), realizacja i ewaluacja; zalecane powołanie zespołów roboczych z udziałem uczniów, nauczycieli i dyrekcji oraz możliwość angażowania rodziców i partnerów.
podział środków: rozważenie zróżnicowania puli finansowych np. według grup wiekowych (szkoły podstawowe: klasy 1–3 / 4–8).
ograniczenie obciążeń administracyjnych szkół: rekomendowano przejęcie obsługi finansowej i formalnej przez Urząd Miasta lub operatora zewnętrznego w celu zachowania funkcji edukacyjnej i animacyjnej w szkołach,
wsparcie dla szkół: zapewnienie szkoleń, materiałów edukacyjnych, narzędzi metodycznych oraz sieci wymiany doświadczeń między szkołami,
równość i dostępność: tworzenie mechanizmów inkluzywnych i form udziału dostosowanych do barier komunikacyjnych i technologicznych; stosowanie działań animacyjnych zmniejszających bariery uczestnictwa,
monitoring i ewaluacja: wprowadzenie systemu monitoringu i ewaluacji od początku pilotażu - proste narzędzia do zbierania danych od uczestników (uczniów, szkół, administracji) i ciągłego doskonalenia regulaminów.
pilotaż: rekomendacja przeprowadzenia krótkoterminowego pilotażu w 2026 r. w ramach Toruńskiego Laboratorium Miejskiego obejmującego opracowanie wzorcowego regulaminu, harmonogramu, test procedur zgłaszania i wyboru projektów oraz analizę barier organizacyjnych i finansowych.

Wnioski wynikające z konsultacji:

istnieje zainteresowanie i gotowość części szkół do testowania mechanizmu SBP; doświadczenia placówek, które już realizują podobne działania, są cennym punktem odniesienia,
skuteczność SBP zależy nie tylko od wysokości puli finansowej, lecz w większym stopniu od jasnych reguł, wsparcia instytucjonalnego i systemu edukacyjnego towarzyszącego procesowi,
realna decyzyjność uczniów jest kluczowa dla wartości edukacyjnej SBP; mechanizm powinien wzmacniać sprawczość młodzieży przy zachowaniu nadzoru formalnego dorosłych,
elastyczne podejście (różne modele operacyjne i stopniowe wdrażanie) zwiększa szanse na trwałe i skalowalne wdrożenie SBP w warunkach zróżnicowanych szkół,
przejęcie części obowiązków formalno finansowych przez miasto lub operatora jest kluczowe, by nie przeciążać personelu szkolnego i umożliwić skupienie się na funkcji edukacyjnej.

Efektem konsultacji będzie m.in. pilotaż szkolnych budżetów partycypacyjnych przeprowadzony przez Toruńskie Laboratorium Miejskie w 2026 roku, realizowany we współpracy z toruńskimi szkołami. Przewiduje się ok. 2000 zł na każdą ze szkół, która weźmie udział w pilotażu. Środki pochodzą z projektu "Urban Lab", realizowanego przez TLM.

Udział w pilotażu weźmie łącznie 14 szkół.

7 szkół podstawowych: