Początki Kolekcji Kopernikanów w Domu Mikołaja Kopernika są nierozerwalnie związane z Janiną Gardzielewską (1926–2007) – wybitną fotografką, kolekcjonerką i jedną z najważniejszych postaci toruńskiego środowiska artystycznego. W stulecie jej urodzin przypominamy nie tylko jej dorobek fotograficzny, ale również działalność kolekcjonerską, która dała początek jednej z najważniejszych kolekcji kopernikańskich w Polsce.
Przez wiele lat gromadziła książki, grafiki, wydawnictwa, znaczki pocztowe oraz pamiątki związane z Mikołajem Kopernikiem, a przekazany na początku lat sześćdziesiątych XX wieku dar stał się fundamentem Kolekcji Kopernikanów Muzeum Okręgowego w Toruniu.
Dziś, rozwijana od ponad sześćdziesięciu lat kolekcja obejmuje obiekty pochodzące z ponad 90 państw świata i wszystkich kontynentów, pozostając jednym z najważniejszych zbiorów poświęconych Mikołajowi Kopernikowi.